نانوتكنولوژی به عنوان یك فناوری قدرتمند، توانایی ایجاد تحول در سیستم كشاورزی و صنایع غذایی آمریكا و سر تاسر دنیا را دارد. نمونه هایی از كاربردها و پتانسیلهای بالقوه نانوتكنولوژی در كشاورزی و صنایع غذایی، شامل سیستم های جدید آزاد كننده دارو برای درمان بیماریها، ابزارهای جدید بیولوژی سلولی و مولكولی، امنیت زیستی و تضمین سلامتی محصولات كشاورزی و غذایی و تولید مواد جدید مورد استفاده برای شناسایی عوامل بیماریزا و حمایت از محیط زیست می باشد. تحقیقات اخیر، امكان استفاده از نانوشلها و نانوتیوپها را در سیستمهای جانوری برای تخریب سلولهای هدف، به روشنی ثابت نموده است. امروزه از نانوپارتیكل ها كه اجرام بسیار كوچكتر از حد میكرون هستند، برای رها سازی داروها و یا ژنها به داخل سلولها استفاده می كنند و مورد انتظار است كه این تكنولوژیها در ۱۰ الی ۱۵ سال آتی مورد بهره برداری كامل قرار گیرد. با روند رو به رشد تحقیقات اخیر، این پیش بینی منطقی است كه در دهه آینده، صنعت نانوتكنولوژی با توسعه بی نظیر خود، منجر به ایجاد انقلاب عظیم در بخش پزشكی و بهداشت و همچنین تولیدات دارویی دام و آبزیان گردد. تصور امكان تزریق نانوپارتیكها به دامها و فعال شدن تدریجی ماده موثر همراه با این نانوذرات در بدن حیوان برای از بین بردن و تخریب سلولهای سرطانی، افق تحقیقاتی جدیدی را به روی محققان بازكرده است. ● مقدمه: نانوتكنولوژی به عنوان یك فناوری قدرتمند نوین، توانایی ایجاد انقلاب و تحولات عظیم را در سیستم تامین مواد غذایی و كشاورزی ایالت متحده آمریكا و در گستره جهانی دارد. نانوتكنولوژی قادر است كه ابزارهای جدیدی را برای استفاده در بیولوژی مولكولی و سلولی و همچنین تولید مواد جدیدی، برای شناسایی اجرام بیماری زا معرفی نماید و بنابراین چندین دیدگاه مختلف در نانوتكنولوژی وجود دارد كه می تواند در علوم كشاورزی و صنایع غذایی، كاربرد داشته باشد. به عنوان مثال امنیت زیستی تولیدات كشاورزی و مواد غذایی، سیستمهای آزاد كننده دارو بر علیه بیماریهای شایع، حفظ سلامتی و حمایت از محیط زیست از جمله كاربردهای این علم می باشد. ● علم نانوتكنولوژی چیست؟ انجمن ملی نوبنیاد نانوتكنولوژی كه یك نهاد دولتی در كشور امریكا می باشد ، واژه نانوتكنولوژی را چنین توصیف می كند: "تحقیق و توسعه هدفمند، برای درك و دستكاری و اندازه گیریها مورد نیاز در سطح موادی با ابعاد در حد اتم"، مولكول و سوپرمولكولها را نانوتكنولوژی می گویند. این مفهوم با واحدهایی از یك تا صد نانومتر، همبستگی دارد. دراین مقیاس خصوصیات فیزیكی، بیولوژیكی و شیمیایی مواد تفاوت اساسی با یكدیگر دارند و غالبا اعمال غیر قابل انتظار از آنها مشاهده می شود. در سیستم كشاورزی امروزی، اگردامی مبتلا به یك بیماری خاص شود، می توان چند روز و حتی چند هفته یا چند ماه قبل علائم نامحسوس بیماری را شناسایی كنند و قبل از انتشار و مرگ و میر كل گله، دامدار را برای اخذ تصمیمات مدیریتی و پیشگیری كننده آگاه كند و بنابراین می توان نسبت به مقابله با آن بیماری اقدام نماید. نانوتكنولوژی به موضوعاتی در مقیاس هم اندازه با ویروسها و سایر عوامل بیماری زا می پردازد و بنابراین پتانسیل بالایی را برای شناسایی و ریشه كنی عوامل بیماری زا دارد. نانوتكنولوژی امكان استفاده از سیستمهای آزاد كننده داروئی را كه بتواند به طور طولانی مدت فعال باقی بماند، فراهم می كند. به عنوان مثال استفاده از سیستمهای آزاد كننده دارو، می توان به ایمپلنتهای ابداع شده مینیاتوری در حیوان اشاره كرد كه نمونه های بزاقی را به طور مستمر كنترل می كنند و قبل از بروز علائم بالینی و تب، از طریق سیستمهای هشدار دهنده وسنسورهای ویژه، می تواند احتمال وقوع بیماری را مشخص و سیستم خاص ازاد كننده دارو معینی را برای درمان موثر توصیه كنند. طراحی سیستمهای آزاد كننده مواد دارویی، یك آرزوی و رویای همیشگی محققان برای سیستمهای رها كننده داروها، مواد مغذی و پروبیوتیكها بوده و می باشد. نانوتكنولوژی به عنوان یك فناوری قدرتمند به ما اجازه می دهد كه نگرشی در سطح مولكولی و اتمی داشته و قادر باشیم كه ساختارهایی در ابعاد نانومتر را بیافرینیم. برای تعیین و شناسایی بسیار جزئی آلودگیهای شیمیایی، ویروسی یا باكتریایی در كشاورزی و صنایع غذایی معمولا از روشهای بیولوژیكی، فیزیكی و شیمیایی استفاده می گیرد. در روشهای اخیر نانوتكنولوژی برای استفاده توام این روشها، یك سنسور در مقیاس نانو طراحی كرده اند در این سیستم جدید، مواد حاصل از متابولیسم و رشد باكتریها با این سنسورها تعیین می گردد. سطوح انتخابی بیولوژیكی، محیطی هایی هستند كه عمده واكنشهای و فعل و انفعالات بیولوژیكی و شیمیایی در آن محیط انجام می شود. چنین سطوحی همچنین توانایی افزایش یا كاهش قدرت اتصال ارگانیزمها و ملكولهای ویژه را دارد. از جنبه های كاریردی استفاده از این سطوح، طراحی سنسورها، كاتالیستها، و توانایی جداسازی یا خالص سازی مخلوطهای بیومولكولها می باشد. نانومولكولها موادی هستند كه اخیرا از طریق نانوتكنولوژی به دست آمده اند و یا در طبیعت موجودند و بوسیله این ساختارها، امكان دستكاریهای درسطح نانو و تنظیم و كاتالیز واكنشهای شیمیایی وجود دارد. نانو مواد از اجزای با سایز بسیار ریز تشكیل شده اند و اجزا تشكیل دهنده چنین ساختارهایی بر خواص مواد حاصل در سطح ماكرو تاثیر می گذارد. ساختارهای كروی توخالی (buckey balls ) كه با نام دیگر فلورن هم شناخته شده اند، مجموعه از اتمهای كربن متحدالشكل به صورت كروی هستند كه در چنین ساختاری هر اتم كربن به سه اتم كربن مجاورش متصل شده. دانشمندان اكنون به خوبی می دانند كه چگونه یك چنین ساختاری را به وجود آورند و كاربردهای بیولوژیكی آن امروزه كاملا شناخته شده است. از جمله كاربردهای چنین ساختارهایی برای رها سازی دارو یا مواد رادیواكتیو در محلهای مبتلا به عوامل بیماریزا می باشد. ایده استفاده از۶۰ اتم كربن به جای ۸۰ اتم، ساختارهای توخالی را برای آزاد سازی دارو فراهم می كند. هدف از این كار در نهایت رسیدن به گروهای قابل انحلال پپتیدها در آب می باشد كه نتیجتا این مولكولها به جریان خون راه پیدا می كنند. نانوتیوپها ساختارهای توخالی دیگری هستند كه از دو طرف باز شده اند و گروههای اتمی دیگری به آنها اضافه شده اند و یك ساختار شش گوشه را تشكیل می دهند. نانوتیوپها می توانند به عنوان یك ورقه گرافیت در نظر گرفته شوند كه به دور یك لوله پیچیده شده اند. كاربرد پلی مرهای سنتزی در داروسازی پیشرفتهای چشمگیری داشته است. سبكی، نداشتن آثار جانبی و امكان شكل دهی پلی مرها، كاربرد آنها را در زمینه پزشكی و دامپزشكی افزایش داده است. در روشهای دارورسانی مدرن، فرآورده شكل دارویی موثر خود را با یك روند مشخص شده قبلی برای مدت زمان معلوم بطور سیستماتیك به عضو هدف آزاد می كند. پلیمرها نه تنها به عنوان منابع ذخیره دارو و غشا و ماتریكس های نگهدارنده عمل می كنند بلكه می توانند سرعت انحلال آزاد سازی و تعادل دفع و جذب آزاد را در بدن كنترل كنند. دندریمر(پلی مر) یك طبقه جدید از مولكولهای سه بعدی مصنوعی هستند كه از مسیر و راه نانوسنتزی به دست آمده اند كه این دندریمرها از توالیها و شاخه ای تكراری حاصل آمده اند. ساختار چنین تركبیباتی از یك درجه بالای تقارن برخوردار است. نقاط كوانتومی، كریستالهایی در مقیاس نانومتری هستند كه اساسا در اواسط ۱۹۸۰ برای كاربردهای اپتوالكترونیك به كاربرده شدند. آنها در طی سنتز شیمیایی در مقیاس نانو ایجاد می شوند و از صدها یا هزاران اتم در نهایت یك ماده نیمه هادی معدنی تشكیل شده اند كه این ماده به اتمها خاصیت فلورنس می دهد. وقتی یك نقطه كوانتومی با یك پرتو نور برانگیخته می شود آنها دوباره نور را منتشر می كنند. میزان یك طیف نشری متقارن باریك مستقیم به اندازه كریستال بستگی دارد. این بدان معنی است كه اجرام كوانتومی می توانند به خوبی برای انتشار نور در طول موجهای مختلف طراحی شوند. نانوشلها یك نوع جدید از نانوذرات كه از هسته دی الكتریك مانند سیلیكا تشكیل شده اند كه با یك لایه فلزی فوق العاده نازك(به عنوان مثال طلا) پوشش داده شده اند. نانوشلهای طلا، دارای خواص فیزیكی مشابه به آنهایی هستند كه از كلوئیدها طلا ساخته شده اند. پاسخهای نوری نانوشلهای طلا به طور قابل توجهی به اندازه نسبی هسته نانوذرات و ضخامت لایه طلا بستگی دارد. دانشمندان قادرند نانوشلهایی را بسازند كه ملكولهای آنتی ژنها بر روی آنها سوار شوند و در مجموع سلولهای سرطانی و تومورهای موجود را تحت تاثیر قرار دهند. این ویژگی مخصوصا در رابط با نانوشلها می باشد كه این ساختارها قادرند فقط تومورهای موجود را تحت تاثیر قرار دهند و سلولهای مجاور تومور دست نخورده باقی می ماند. از طریق حرارتی كه به طور انتخابی در سلولهای توموری ایجاد می كند منجر به از بین بردن این سلولها می شود. ● كاربردهای نانوتكنولوژی در علوم دامی سلامتی دامهای اهلی از جمله مسائلی است كه با اقتصاد دامداریها در ارتباط می باشد. یك دامپزشك می نویسد كه "علم نانوتكنولوژی توانایی و پتانسیل بالقوه ای بر روی رهیافتهای آتی دامپزشكی و درمان دامهای اهلی خواهد داشت". تامین اقلام غذایی برای دامهای اهلی همواره با افزایش هزینه و نیاز به مراقبتهای خاص دامپزشكی و تجویز دارو و واكسن همراه بوده است و نانوتكنولوژی توانایی ارائه راهكارهای مناسب برای حل این معضلات را دارد. ● سیستمهای سنتیتیك آزاد كننده مواد داروئی امروزه مصرف آنتی بیوتیكها، واكسنها، پروبیوتیكها و عمده داروها از طریق وارد كردن آنها از راه غذا یا آب دامها و یا از راه تزریق عضلانی صورت می گیرد. رها سازی یك مرحله ای دارو در برابر یك میكروارگانیزم علارغم تاثیرات درمانی و اثرات بازدارنده پیشرفت یك بیماری معمولا با بازگشت مجدد علائم بیماری وتخفیف اثرات دارویی مصرفی همراه است. روشهای موجود در سطح نانو، قابلیت تشخیص و درمان عفونت،اختلالات تغذیه ای و متابولیكی را دارا می باشد. سیستمهای سنتتیك رها سازی دارو می تواند خواص چند جانبه برای حذف موانع بیولوژیكی در افزایش بازده درمانی داروی مورد استفاده و رسیدن آن به بافت هدف داشته باشد كه از جمله این خواص می توان به موارد ذیل اشاره كرد. ۱) تنظیم زمانی مناسب برای آزاد سازی دارو ۲) قابلیت خود تنظیمی ۳) توانایی برنامه ریزی قبلی بنابراین در آینده نزدیك پیشرفتهای بیشتر تكنولوژی امكانات زیر را فراهم می كند: ▪ توسعه سیستمهای سنتیتیك رها سازی داروها،پروبیوتیكها، مواد مغذی ▪ افزایش سرعت شناسایی علائم بیماری و كاربرد روشهای درمانی سریع ▪ توسعه سیستمهای رها سازی اسیدهای نوكلئیك و مولكولهای DNA ▪ كاربرد نانومولكولها در تولید واكسنهای دامی ● تشخیص بیماری و درمان دامها تصور امكان تزریق نانوپارتیكها به دامها و فعال شدن تدریجی ماده موثر همراه با این نانوذرات در بدن حیوان برای از بین بردن و تخریب سلولهای سرطانی، افق تحقیقاتی جدیدی را به روی محققان بازكرده است. محققان دانشگاه رایس مراحل مقدماتی كاربرد نانوشلها را برای تزریق به جریان خون ارزیابی كردند. این ذرات نانو به گیرنده های غشاسلولهای سرطانی متصل می شوند و با ایجاد امواج مادون قرمز باعث بالا رفتن دمای سلولهای مذكور به ۵۵ درجه و تركیدن و از بین رفتن تومورهای موجود می گردند. همچنین نانوپارتیكهایی كه از اكسیدهای آهن ساخته می شوند، با ایجاد امواج مگنتیك در محل استقرار سلولهای سرطانی باعث از بین بردن این سلولها می شوند. یكی از اساسی ترین محورهای تحقیقاتی كنونی، توسعه سیستمهای رها سازی DNA غیرزنده، با بازدهی مناسب و با حداقل هزینه و عوارض جانبی و سمی می باشد، كه در ژن درمانی مورد استفاده قرار می گیرند. ● اصلاح نژاد دام مدیریت تلاقی و زمان مناسب جفتگیری دامها، از جمله مواردی است كه در مزارع پرورش گاوشیرده به هزینه و زمان طولانی نیاز دارد. از راهكارهایی كه اخیر مورد استفاده قرار گرفته است، استفاده از نانوتیوپها خاص در داخل پوست می باشد كه زمان واقعی پیك هورمون استروژن و وقوع فحلی را دار دامها نشان می دهد و لذا با علائمی كه سنسورهای موجود به دستگاه مونیتور می فرستد، زمان دقیق و واقعی تلقیح را به دامدار نشان می دهد. آرش داوری ترجمه و گرد آوری: آرش جوانمرد، مژگان حاج اللهوردی پور، نادر اسدزاده

نانو تکنولوژي و کشاورزي فناوري نانو هيچ زمينه علمي را به حال خود رها نکرده است . علوم کشاورزي نيز از اين قاعده جدا نيستند .تا به حال کاربردهاي متعددي از فناوري نانو در کشاورزي ، صنايع غذايي و علوم دامي مطرح شده است. رابطه ميان فناوري نانو وعلوم کشاورزي در زمينه هاي زير قابل بررسي است : 1- نياز به امنيت در کشاورزي و سيستم هاي تغذيه اي 2- ايجاد سيستم هاي هوشمند براي پيشگيري و درمان بيماريهاي گياهي 3- خلق وسايل جديد براي پيشرفت در تحقيقات بيولوژي و سلولي 4- بازيافت ضايعات حاصل از محصولات کشاورزي از بين تدابير موجود در مديريت آفات کشاورزي استفاده از آفت کش ها و سموم سريعترين و ارزان ترين روش براي واکنش به يک وضيت اضطراري است . روش هاي کنترل زيستي در حال حاضر بسيار هزينه بر هستند . در اين روش ها کنترل آفت از طريق يکي از دشمنان طبيعي آن آفت صورت مي گيرد . امروزه مصرف بي رويه آفت کش ها مشکلات زيادي را ايجاد کرده اند اين مشکلات شامل اثرات سوء بر سلامت انسان ( ايجاد مسموميت هاي حاد يا بيماري هاي مزمن ) ، تاثير اين مواد بر حشرات گرده افشان و حيوانات اهلي مزارع و همچنين ورود اين مواد به آب و خاک و تاثير مستقيم وغير مستقيم آن در اين نظام هاي زيستي مي باشد . مصرف بي رويه آفت کش ها محصولات کشاورزي را نيز به منبع ذخيره سم تبديل مي کند مهمترين سوال در زمينه استفاده از آفت کش ها اين است که :چقدر از اين سموم استفاده کنيم ؟ استفاده از داروهاي (سموم) هوشمند در ابعاد نانو مي تواند راه حل مناسبي باشد . اين داروها که قابليت حرکت در گياه را دارند در بسته هايي که حاوي نشاني خاصي هستند قرار ميگيرند .برچسب نشاني يک کد مولکولي است که بر روي بسته نصب شده و به بسته اجازه ميدهد که به بخشي از گياه که مورد حمله عامل بيماري يا آفت قرار گرفته تحويل داده شود . اين ناقلين در ابعاد نانو همچنين داراي خود تنظيمي نيز مي باشند به اين معني که دارو فقط به ميزان لازم به بافت گياهي تحويل داده مي شود . دقت در رديابي بافت هدف و ميزان اندک اما موثر دارو باعث مي شود استفاده از سموم در کشاورزي به حداقل برسد . همه ما ميدانيم که پيشگيري بر درمان مقدم است . بيماري هاي گياهي نيز از روي علائمي مانند تغيير رنگ يا تغيير شکل اندام ها شناسايي مي شوند ولي مسئله اينجاست که اين علائم مدتها پس از ورود عامل بيماري به بافت گياه بروز پيدا مي کنند به همين خاطر با سريعترين اقدام ها براي جلوگيري از شيوع بيماري باز هم مقداري از محصول از بين مي رود . در نتيجه نياز به ابزاري که به کمک آن بتوان در همان مراحل ابتدايي ورود عامل بيماري، آن را کنترل و مهار کرد بسيار ضروري به نظر ميرسد. نانو حسگرهاي زيستي ابزارهايي هستند که که از تلفيق ابزارهاي شيميايي ، فيزيکي و زيستي بدست آمده اند. تصوير ورود يک نانوحسگر زيستي به درون يک سلول اين حسگرها شامل ترکيبات زيستي مانند يک سلول ، آنزيم و يا آنتي بادي متصل به يک مبدل انرژي هستند و قادرند که تغييرات ايجاد شده در مولکول هاي اطراف خود را گزارش دهند . اين گزارش ها توسط سيگنالهايي که مبدل انرژي به تناسب با مقدار آلودگي توليد ميکند دريافت مي شوند. بنابراين اگر تجمع زيادي از عامل بيماري در اطراف اين حسگرها وجود داشته باشد سيگنال هاي قوي فرستاده مي شوند . ارزيابي حضور آلاينده ها در محيط توسط حسگرها در چند دقيقه ميسر است اما با استفاده از روش هاي رايج حداقل 48 ساعت زمان براي تشخيص نياز است . استفاده از نانوحسگرهاي زيستي در بسته هاي غذايي نيز کاربرد که در صورت شروع فساد مواد غذايي مي توانند هشدار دهنده باشند . از ديگر کاربردهاي فناوري نانو در صنايع غذايي ايجاد پلاستيک هاي جديد در صنعت بسته بندي مواد غذايي است . در توليد اين پلاستيک ها از فناوري نانو ذرات استفاده شده است . اکسيژن مسئله سازترين عامل در بسته بندي مواد غذايي است زيرا اين عنصر باعث فساد چربي مواد غذايي و همچنين تغيير رنگ آنها ميشود . در اين پلاستيک جديد نانوذرات به صورت زيگزاگ قرار گرفته اند و مانند سدي مانع از نفوذ اکسيژن مي شوند . به بيان ديگر مسيري که گاز بايد براي ورود به بسته طي کند طولاني مي شود . به همين خاطر مواد غذايي در اين بسته ها تازگي خود را بيشتر حفظ مي کنند . با طولاني کردن مسير حرکت مولکولهاي اکسيژن، مواد غذايي ديرتر فاسد مي شوند. فناوري نانو با استفاده از فرايندهاي طبيعي زيستي ، شيميايي و فيزيکي در بازيافت مواد باقيمانده از محصولات کشاورزي و تبديل آنها به انرژي و يا مواد شيميايي صنعتي نيز نقش دارد . به طور مثال از زمان برداشت پنبه تا توليد پارچه بيش از 25 % الياف به ضايعات تبديل مي شوند . در دانشگاه کرنل در آمريکا روشي تحت عنوان «ريسندگي الکتريکي» ابداع شده که با استفاده از اين روش از ضايعات پنبه محصولاتي مانند کلافهاي پنبه و نخ البته با کيفيت پايين تر توليد ميکنند . دانشمندان علوم پليمر از اين روش براي توليد نانو فيبرها از سلولز که 90% الياف پنبه را تشکيل مي دهد استفاده کرده اند و اليافي کمتر از 100 نانومتر توليد کرده اند که 1000 بار کوچکتر از الياف فعلي است . يکي از کاربردهايي که براي اين الياف ريز سلولزي بيان شده جذب آفت کش ها و کودهاي شيميايي از محيط براي جلوگيري از ورود آنها به اکوسيستم و رها کردن مجدد اين مواد در محيط در مواقع مورد نياز است . از ديگر محصولات فناوري نانو ، نانو کاتاليزورها هستند که قابليت تبديل روغن هاي گياهي به سوخت را جهت ايجاد منابع جديد انرژي دارند . پيشرفت در زمينه علوم گياهي ، کشاورزي و صنايع غذايي رابطه مستقيمي با پيشرفت در تحقيقات زيست شناسي سلولي و مولکولي دارد . توليد ابزارهاي جديد تحول شگرفي در تحقيقات سلولي و مولکولي ايجاد کرده است . امروزه ميکروسکوپ هايي که قابليت ايجاد مشاهده در مقياس نانو را دارند در توسعه علوم زيستي نقش مهمي را ايفا مي کنند. ارسالی از سرکار خانم مهندس نرگس موسوی از دانشکده کشاورزی زنجان

کاربرد گیاهان دارویی در فضای سبز

کاربرد گیاهان دارویی در فضای سبز در کشور ایران اقلیمهای متفاوتی وجود دارد، بنابراین تنوع گیاهان دارویی آن نیز زیاد است. بکارگیری این گونه ها در فضای سبز تنوع گونه ها و اکوتیپ ها (از نظر رنگ، فرم، اندازه و سازگاری) را دو چندان می کند و ضریب اطمینان موفقیت طرح و انعطاف طراحی بیشتر می شود. وجود گیاهان دارویی در فضای سبز نشانه ای از توانایی اقلیمی و احوال فرهنگی منطقه است.

چکیده

در کشور ایران اقلیمهای متفاوتی وجود دارد، بنابراین تنوع گیاهان دارویی آن نیز زیاد است. بکارگیری این گونه ها در فضای سبز تنوع گونه ها و اکوتیپ ها (از نظر رنگ، فرم، اندازه و سازگاری) را دو چندان می کند و ضریب اطمینان موفقیت طرح و انعطاف طراحی بیشتر می شود. وجود گیاهان دارویی در فضای سبز نشانه ای از توانایی اقلیمی و احوال فرهنگی منطقه است. با توجه به اینکه برای رسیدن به استانداردهای بین المللی فضای سبز سرانه، به فضای سبزی با چند برابر سطح موجود نیازمندیم، سطح فضای سبز لازم چند برابر خواهد بود و با وارد کردن گیاهان دارویی در فهرست گیاهان مناسب برای فضای سبز جامعه گیاهان دارویی گسترش قابل توجهی پیدا می کند. با کشت گیاهان دارویی در فضای سبز بخشی از هزینه های ریالی قابل بازیافت است و با توجه به نزدیکی این مکانها به مراکز صنعتی و تجاری هزینه حمل و نقل نیز کاهش می یابد.

 کاشت گیاهان دارویی در فضای سبز امکان آشنایی و افزایش آگاهیهای اجتماعی، نسبت به گیاهان دارویی را فراهم می کند. اختصاص فضای سبز محیطهای آموزشی به کشت گیاهان دارویی، زمینه برای تحقیق در جنبه های مختلف گیاهان دارویی را ممکن می سازد و سازگاری این گونه ها را معلوم می کند. یکی از راههای بسیار مؤثر در کنترل فرسایش خاک، بر جای گذاشتن بقایای گیاهان دارویی قبل از آیش است. بنابراین گیاهان دارویی در ارائه خدمات بوم شناختی نیز بسیار توانمند هستند. برخی گیاهان دارویی دارای حدود تحمل نسبتاً خوبی به شوری، خشکی، قلیایی بودن خاک، تشعشع شدید خورشید، شرایط ماندابی، هرس شدید و …هستند. مقدمه منظور از فضای سبز شهری، نوعی از سطوح کاربری زمین شهری با پوشش های گیاهی انسان ساخت است که هم واجد بازدهی اجتماعی و هم واجد بازدهی اکولوژیک باشند. فضای سبز شهری از دیدگاه شهرسازی در بر گیرنده بخشی از سیمای شهر است که از انواع پوشش های گیاهی تشکیل شده است و به عنوان یک عامل زنده و حیاتی در کنار کالبد بی جان شهر، تعیین کننده ساخت مرفولوژیک شهر است. بنابراین دارایی سبز یک شهر، صرف نظر از فضای سبزی که توسط شهرداری اداره می شود، از مجموع فضای سبز خصوصی، فضای کوچک دارای گیاهان خودروی و زمین های متعلق به دولت تشکیل می شود. رشد صنعت و افزایش جمعیت در شهرها، به ساخت و سازهای سودگرایانه منجر شده است. این ساخت و سازها به مسائل و تامین حداقل نور و هوا در مناطق شهری توجهی نداشته است. از سوی دیگر، ضرورت ایجاد کاربری های جدید شهری، برای پاسخگویی به نیازهای روزافزون و اسکان جمعیت به تدریج باعث کاهش سهم فضای سبز و باغهای شهری شده است و در نتیجه موجب آلودگی محیط زیست شده است. فضاهای سبز شهری به عنوان ریه های تنفسی شهرها به شمار می روند و در شهرها افزون بر عمل کرد های زیبایی شناختی، اجتماعی و ساخت کالبدی شهر، روی تعدیل دما، افزایش رطوبت نسبی، لطافت هوا، کاهش آلودگی صوتی، افزایش نفوذ پذیری خاک، کاهش سطح ایستایی، بهبود شرایط بیوکلماتیک در شهر و جذب گرد و غبار تاثیر دارند پوشش گیاهی یک منطقه در حقیقت از یکایک گونه های گیاهی موجود در آن تشکیل شده است. وضعیت آب و هوایی و نوع خاک حدود گونه خاص را تعیین می کند. کیفیت محیط زیست شهری با امکانات و تاسیسات فضای سبز ارتباط مستقیم دارد. در ادوار گذشته در کنار توجه به تفرج روح و زیبایی، جنبه دارویی و اقتصادی کشت گیاهان در فضای سبز و باغها مدنظر بوده و در همه آنها از باغ معلق بابل مربوط به سالهای قبل از میلاد مسیح تا پردیسهای ایرانی مربوط به قرن پنجم میلادی ضمن رعایت جنبه های زینتی و هنری گیاهان کاشته شده، مصارف خوراکی، دارویی، صنعتی، دفع آفات و مانند آن مورد توجه جدی بوده است و در چهارچوب سنت و اصول، هیچ چیز بی مورد و یا تنها برای زیبایی وجود نداشته بلکه آنچه مفید و لازم بوده زیبا عرضه شده است. از جمله گیاهان دارویی که در احداث باغهای عمومی در ایران مورد استفاده قرار گرفته می توان از اقاقیا، بیدمشک، خرزهره، زوفا، سنجد تلخ، ریش بز، بابونه، گل انگشتانه، زرشک، ختمی، گل ساعتی، گل سرخ، گاوزبان، همیشه بهار، گلرنگ، زعفران و مانند آنها نام برد. در کشورهای دیگر گیاهانی مثل پدوفیل و ذغال اخته در فضای سبز کاشته می شده است. معمولا گیاهان دارویی در مدت کوتاهی، سطح خاک را فرا می گیرند و به علت سبزی و کوتاهی شان زیبایی خاصی را پدید می آورند. این گیاهان نسبت به مواد غذایی پر توقع نبوده و آب بسیار زیادی نیاز ندارند. همچنین برخی از آنها در برابر شوری خاک مقاومند و دوام و عمر طولانی و سازگاری و استقامت بالایی دارند.

 مزایای استفاده از گیاهان دارویی در فضای سبز

۱- افزایش تنوع در فضای سبز: در کشور ایران اقلیمهای متفاوتی وجود دارد بنابراین تنوع گیاهان دارویی آن نیز زیاد است. با توجه به سازگاریها و توانائیهای گیاهان دارویی که مورد اشاره واقع شد، بکارگیری این گونه ها در فضای سبز تنوع گونه ها و اکوتیپ ها (از نظر رنگ، فرم، اندازه و سازگاری) را دوچندان می کند و ضریب اطمینان موفقیت طرح و انعطاف طراحی بیشتر می شود. وجود گیاهان دارویی در فضای سبز نشانه ای از توانایی اقلیمی و احوال فرهنگی منطقه است، در حالیکه استفاده از گونه های انگشت شمار و غیربومی در فضای سبز شکنندگی اکوسیستم های احداثی را بهمراه دارد.

 ۲- حفظ ژرم پلاسم گیاهان دارویی: چنانچه یک جامعه گیاهی به خاطر نجات از خطر انقراض مورد حمایت انسان قرار گیرد ناچار به زندگی در محدوده طراحی شده توسط انسان می شود. این محدوده ها شامل باغهای گیاهشناسی و فضای سبز و در بهترین حالات محیط های طبیعی قرق شده می شود. در این مجموعه ها، حفاظت انسان از گیاهان منجر به حذف پدیده های طبیعی مانند چرا، بیماری و آفت، سیل، آتش سوزی و خشکسالی، رقابت و مانند آن می شود. بنابراین طی نسلهای متوالی ژنهای مفید که عامل دوام موجود در مقابل این شرایط هستند از این نسلها حذف می شود. در مورد گیاهان دارویی، این عمل با برداشت گزینشی گیاهان دارویی سالم و قوی از طبیعت توسط انسان تشدید می گردد و در عوض فراوانی ژنهای غیرمفید که در شرایط طبیعی مرتباً تحت گزینش طبیعی و حذف قرار می گیرند. به نحو چشمگیری افزایش می یابد. به این پدیده رانده شدن ژنتیکی می گویند که هرچه جوامع گیاهی و جانوری محدودتر باشد، این پدیده با شدت بیشتری رخ می دهد. در نتیجه این رخداد علیرغم حفظ فرم ظاهری گونه، توانمندی های آن گونه در مقابل شرایط گزینشگر محیط طبیعی به شدت نقصان می یابد و در صورت راهیابی گونه به محیط طبیعی و یا کاهش حمایت انسان، جاندار به سرعت منقرض می گردد. راه جلوگیری از این خطر، توسعه همه جانبه جوامع گیاهی و جانوری در اقلیم های متنوع است. مروری گذرا بر کل مساحت پارکهای شهری، کمربندهای سبز و پارکهای جنگلی موجود و تنوع اقلیمی کشور نشان می دهد که سطح قابل توجهی از زمینهای قابل کشت در اقلیمهای گوناگون به احداث فضای سبز اختصاص یافته است. با توجه به اینکه برای رسیدن به استانداردهای بین المللی فضای سبز سرانه، به فضای سبزی با چند برابر سطح موجود نیازمندیم، سطح فضای سبز لازم چند برابر خواهد بود و با واردکردن گیاهان دارویی در فهرست گیاهان مناسب برای فضای سبز جامعه گیاهان دارویی گسترش قابل توجهی پیدا می کند که بعلت این گستردگی سطح و اقلیم، تعداد زیادی از عوامل طبیعی اثر خود را بر گیاه اعمال می کنند و علاوه بر آن برداشت از طبیعت هم کاهش می یابد. چنانچه در اثر اقبال عمومی، گیاهان دارویی به فضای سبز مدارس، منازل و داخل آپارتمانها و روی پشت بامها راه یابد، به انقلابی سبز در این زمینه دست خواهیم یافت.

 ۳- جبران بخشی از هزینه ها: اختصاص منابع مرغوب آب و خاک به احداث فضای سبز که بواسطه رشد شهرهای بزرگ در اراضی درجه یک کشاورزی امری غیرقابل اجتناب گردیده است، سطح وسیع و در حال گسترش فضای سبز و هزینه های کاشت و داشت و کادر فنی و اجرایی احداث فضای سبز، بهای سنگینی است که شهروندان برای سلامت خود و محیط زیست باید پرداخت کنند، بهایی که صرفه جویی و گریز از آن، مخارج بهداشتی و هزینه های اجتماعی بسیار بیشتری ببار خواهد آورد. در دید کلان برآورد ارزشهای معنوی زیست محیطی، حفاظتی، تفریحی و مانند آن در فضای سبز نیاز به امکاناتی گسترده و تخصص هایی است که بتوان بر اساس آن به بیان ارزش واقعی پرداخت. این ارزشها برای اکثریت مردم بخوبی ارزش های ریالی قابل لمس نیست. با کشت گیاهان دارویی در فضای سبز بخشی از هزینه های ریالی قابل بازیافت است و با توجه به نزدیکی این مکانها به مراکز صنعتی و تجاری هزینه حمل و نقل نیز کاهش می یابد. نیاز آبی گیاهان بومی معمولاً کمتر از گیاهان غیربومی است که این امر صرفه جویی در مصرف آب آبیاری است. در این مسیر فرصت شغلی ایجاد می شود و داوطلبانی مانند فارغ التحصیلان کشاورزی و منابع طبیعی، محصلین مدارس، بازنشستگان و افراد عادی در قبال درصدی از سود می توانند مراحل دیگری از تولید مانند برداشت، جداسازی و خشک کردن گیاهان دارویی را انجام دهند.

 ۴- تأمین اهداف آموزشی، تحقیقاتی و گردشگری: علیرغم سابقه طولانی استفاده از گیاهان دارویی و وجود انواع گیاهان دارویی در کشور متأسفانه درصد کمی از فرهیختگان جامعه و تحصیلکردگان علوم گیاهی، کشاورزی و منابع طبیعی با این گیاهان آشنا هستند و برای افزایش آگاهیهای اجتماعی، در این زمینه باید آموزش مسئولین و دولتمردان، مردم عادی و تحصیلکردگان از مقاطع دبیرستان تا دانشگاه و حتی متخصصین فضای سبز بصورت عمومی و رایگان صورت گیرد. کاشت گیاهان دارویی در فضای سبز امکان این آموزش را فراهم می کند. در کشورهایی مثل شیلی و هند افزایش نجومی و سالیانه سطح فضای سبز مرهون توجه به آموزش عمومی و مشارکت مردمی است. در امر پژوهش، گرچه افراد محدودی در امر کشت و کار گیاهان دارویی تخصص دارند، توسعه کمی شناخت گیاهان دارویی قدم گذاری در مراحل بعدی امر پژوهش را ممکن می سازد. اختصاص فضای سبز محیطهای آموزشی به کشت گیاهان دارویی، زمینه برای تحقیق در جنبه های مختلف گیاهان دارویی را ممکن می سازد و سازگاری این گونه ها را معلوم می کند. در شهرهایی که جاذبه های گردشگری دارند، وجود باغهای گیاهشناسی و فضاهای سبز دارای گونه های بومی کشور و گیاهان دارویی تأثیر بسزایی در جذب گردشگران متخصص بدان شهرها دارد.

 ۵- کنترل فرسایش بادی: در مکانهایی که زمین به اختیار و یا از روی اضطرار بصورت آیش رها می شود و زمان آیش با وزش بادهای شدید و یا رواناب ناشی از بارندگی روبروست، یکی از راههای بسیار مؤثر در کنترل فرسایش خاک، بر جای گذاشتن بقایای محصول قبل از آیش است. بقایای محصولاتی مانند کرچک و ماریتیغال که تنها بذر آنها برداشت می شود، برای تأمین این هدف مناسب به نظر می رسد. همچنین استفاده از گیاهان دارویی چندساله مانند زوفا، اسطوخودوس و آویشن می توانند در کنترل فرسایش بسیار مؤثر باشند. بومادران استاندارد تحمل نسبتاً خوبی در مقابل چرای احشام دارد. کاشت گیاهانی مانند سنا، اکاسیا و اکالیپتوس در مجاورت کویر، موانع مناسبی در جلوگیری از پیشروی کویر هستند. خارشتر، کور و هندوانه ابوجهل با شیبهای تند بسیار سازگارند، بنابراین کشت آنها در زمینهای شیب دار می تواند عامل مهمی در حفظ خاک باشد. گیاهان دارویی نظیر اکالیپتوس جهت احداث بادشکن و جلوگیری از فرسایش بادی بسیار مؤثر هستند. بنابراین گیاهان دارویی در ارائه خدمات بوم شناختی نیز بسیار توانمند هستند. نکات مهم در بکارگیری گیاهان دارویی در احداث فضای سبز الف)سازگاری گیاه: هر گیاه دارای میدان اکولوژی خاصی است. یعنی بهترین میزان رشد آن در شرایط اقلیمی بخصوصی حاصل می شود. بررسی پوشش گیاهی بومی هر منطقه می تواند بعنوان راهنمایی مفید جهت انتخاب گیاهان باشد. گیاهان دارویی ایران بعلت اینکه عملیات اصلاحی روی آنها انجام نشده است. عموماً بصورت توده بومی هستند. بنابراین دامنه سازگاری (میدان اکولوژی) نسبتاً وسیعی دارند.

سازگاریهای مطلوب گیاهان دارویی در طراحی فضای سبز شامل موارد ذیل می باشند.

 ۱- تحمل خشکی، شوری و قلیایی بودن خاک: گیاهان دارویی مانند اقاقیا، اکالیپتوس، داتوره، سنجد، رزماری، اسطوخودوس، گل محمدی، کرچک (قرمز) و ختمی دارای حدود تحمل نسبتاً خوبی به شوری، خشکی، و قلیایی بودن خاک هستند.

 ۲- تحمل تشعشع شدید خورشید: گیاهانی مانند رزماری، اسطوخودوس، بومادران، سانتولینا، اقاقیا و مورد در مجاورت سطوح آسفالت و سنگ فرش که انعکاس شدید تابش را باعث می شوند، مقاومت خوبی دارند در حالیکه بسیاری از گیاهان دیگر دچار خورشیدی شدن می شوند که منجر به تجزیه کلروفیل و نهایتاً مرگ گیاه می شود.

 ۳- تحمل شرایط ماندابی: در مناطقی که سطح آب تحت الأرض بالاست گیاهانی مانند اکالیپتوس بخوبی رشد کرده و در کاهش آب تحت الأرض و خشکاندن خاکهای اشباع نقش اساسی دارند. پونه و نعناع از دیگر گیاهان متحمل شرایط ماندابی هستند.

 ۴- تحمل هرس شدید: گیاهانی مانند مورد، رزماری، اسطوخودوس و دارچین براحتی شکل پذیرند و متناسب با هدف و مکان انتخاب شده در فضای سبز قابل شکل دهی هستند.

 ۵- سازگاری با سطوح شیب دار: در شیب های تند بزرگراه ها و یا در پارکهای کوهستانی می توان از گیاهان دارویی مانند کورک، خارشتر، شیرخشت و گونه هایی از جنس علف چای استفاده کرد. همچنین جهت پوشش دیوارهای بتونی که برای مهار شیب ها ساخته می شوند می توان از بنه، زرشک معمولی، گل محمدی، برگ بو و سماق بهره جست.

 ۶- سازگاری با آلودگیهای محیط های شهری و صنعتی: گروهی از گیاهان دارویی در برابر آلودگیهای هوا، گرد و غبار، اشعه ماوراء بنفش و آلودگی صوتی تحمل خوبی از خود نشان می دهند. انواع رز مثل گل محمدی دی اکسید گوگرد (So2) را در نسوج خود تثبیت می کنند. اقاقیا، نمدار و فندق در کاهش شدت آلودگی صوتی بسیار مؤثر است و گل سرخ و داتوره فلوراید اطراف کارخانجات آلومینیم سازی را جذب کرده و نسبت به آن تحمل نشان می دهد. گیاه نمدار (زیرفون) به ازن (O3) متحمل است. گیاه ژینکو نسبت به آلودگی هوا تحمل زیادی دارد. ب) تأثیر گیاه بر سلامت انسان: توجه به رایحه درمانی و گل درمانی در پزشکی مدرن در پی بررسی ابداعات گذشتگان در این هنر بوسیله تجهیزات پیشرفته امروزی نقش گیاهان در پیشگیری و درمان بیماریهای جسمی و روانی را بیش از پیش نمایان می کند. گیاهانی مانند اکالیپتوس، کاج، انواع بید، افرا و زبان گنجشک با تولید مواد شیمیایی (فیتونسیدها) و انتشار آنها در هوا باعث از بین رفتن قارچها، باکتریها و برخی حشرات مضر و همچنین ایجاد حالت آرامش و خلسه در انسان می شوند. این مواد آلی گاهی ویتامین های جوی نامیده می شوند. گل بابونه، گل محمدی، بیدمشک و سنجد رایحه دل انگیز و آرامبخشی در فضا پراکنده می کنند. ج)زیبایی گیاه: گیاهان با تنوع در فرم، اندازه و رنگ هر کدام می توانند زیبایی خاصی را باعث شوند. گیاهان دارویی مناسب برای فضای سبز:

۱- از نظر دوره رویش: انواع یکساله (بابونه)، دوساله (مغربی) و چندساله (گل گاوزبان و رزماری)

۲- از نظر رنگ گل، شاخه و برگ: رنگ گلهای آبی (رزماری، اسطوخودوس)، زرد (مغربی و علف چای)، زرد و نارنجی (گلرنگ، همیشه بهار) سفید، بنفش، صورتی (زوفا، ماریتیغال، گل محمدی) و انواع رنگهای دیگر (ختمی) در بین گیاهان دارویی دیده می شود. از نظر رنگ اندام هوایی، زیتون، بومادران، سانتولینا و اسطوخودوس دارای شاخ و برگ خاکستری هستند، عناب برگهایی به رنگ سبز براق دارد و بومادران استاندارد دارای اندام هوایی به رنگ سبز چمنی است.

۳- از نظر اندازه: انواع بوته ای کوتاه (گل گاوزبان، زوفا و علف چای) متوسط (کرچک و گل محمدی) و انواع بلند (عناب، اکالیپتوس، سنجد، سنا، سپستان) و گونه های دارای اندامهای هوایی رونده (توت روباه) هستند. گیاهانی مانند غارگیلاس و خرزهره همیشه سبز است. د) سهولت کاربرد گیاه: نگهداری و کشت گیاهان مورد استفاده در فضای سبز باید آسان باشد. اکثر گیاهان دارویی براحتی از طریق بذر، قلمه، پیوند، خوابانیدن، ریزوم، غده و مانند آن تکثیر می شوند و در مجموع نسبت به دیگر گیاهان، آفات و بیماریهای کمتری دارند.

انتخاب گونه های جدید گیاهی در انتخاب و بررسی انواع گونه های گیاهی جدید موارد ذیل، بایستی مد نظر باشد.

۱) سازگاری: سازگاری گونه گیاهی معرفی شده با خصوصیات آب و هوائی منطقه این امر باعث بالا رفتن قدرت رشد، تکثیر و در نهایت بقای گونه می گردد.

۲) زیبایی و ظاهر آراسته: گونه جدید گیاه به نحوی که شکل و ظاهر گیاه مناسب محل مورد نظر باشد، که در این رابطه دیدگاه و نظر کارشناس فضای سبز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. عدم استفاده مناسب از یک گونه گیاه در محل مورد نظر، باعث کاهش زیبایی محوطه گردیده ضمن آنکه گاهی ممکن است باعث بروز مشکلاتی گردد به عنوان نمونه چنانچه از گیاهان انبوه در حواشی معابر و پیاده رو استفاده گردد، باعث کاهش دید رانندگان و ممانعت از توجه آنها به عابرین پیاده که در انتظار عبور از خیابان هستند، می گردد و همین امر باعث بروز حوادثی می شود.

 ۳) خصوصیات فیزیولوژیک و مرفولوژیک گیاه: گاهی صمغ تانن و سایر اسانس های موجود در بخش های مختلف انواع گیاهان باعث وارد گردیدن لطماتی به اقشار مختلف بخصوص کودکان می گردد زیرا کودکان از روی کنجکاوی و یا بازیهای کودکانه در تماس با این پیکره های گیاهی بوده و حتی بخشی از برگ و غیره را در طی بازیهای کودکانه تناول می نمایند که در آنها ایجاد مسمومیت می نماید، لذا توجه به ایمنی اقشار مختلف این موضوع دارای اهمیت بسزائی است. ۴

) ایجاد آرامش خیال بیننده و جلب متخصص: ایجاد تنوع در فضای سبز به نحوی که هم باعث آرامش بازدیدکنندگان و هم باعث جلب متخصصین و علاقمندان شود و به طور کلی خواسته های همه اقشار را تأمین نماید؛ چه افرادی که جهت فرار از ناملایمات زندگی به دامن طبیعت پناه آوردند و چه آنهایی که در پی یافتن طرحهای نوین ، الگوبرداری تحقیق و غیره هستند، بسیار حائز اهمیت است.

 ۵) پرهیز از یکنواختی و روی آوردن به استفاده ترکیبی از گونه ها: سالها است که فضای سبز شهری سطح مالامال از درختان صنعتی، جنگلی چون چنار، نارون، زبان گنجشک گردیده است و سالها است که مهمترین پوشش سطح زمین در پارکها، مبادین و بلوارها چمن است، حال آنکه مشخص گردیده است که بیشترین آلرژی از طرف گیاهان فوق حادث می گردد و چمن نیز با توجه به وضعیت خشکسالی ها و کمبود آب و همچنین هزینه های بالای نگهداری، حداقل در پاره ای از مناطق که امکانات و بودجه وسیع و کلان در دسترس نیست، کاملا از چرخه کشت و فضای سبز خارج گردیده است. گرچه اهمیت گیاهان داروئی در بخش پزشکی و داروسازی بر همگان واضح و مشخص ولی استفاده از این گیاه به عنوان گیاهان جدید در فضای سبز دیر زمانی که اهمیت یافته است، اکثر گیاهان مورد نظر جهت کشت در فضای سبز گیاهان همیشه سبز هستند که ظاهر سبز آنها در تمام فصول سال جلوه می نماید. این گیاهان دارای سطح برگ سبز دائمی هستند. برخی از آنها را می توان به طور ترکیبی با سایر گیاهان استفاده نمود و پاره ای از آنها حتی می توانند جایگزین گیاهان پوششی چون چمن گردند. نتیجه گیری فضای سبز شهری بر اکولوژی شهری به ویژه اقلیم، هوا، خاک، آب های زیر زمینی و جامعه حیوانی تاثیر می گذارد. مهم ترین اثر فضای سبز در شهرها، کارکردهای زیست محیطی آنهاست که شهرها را به عنوان محیط زیست جامعه انسانی معنی دار کرده است و با آثار سوء گسترش صنعت و کاربرد نادرست تکنولوژی مقابله نموده، سبب افزایش کیفیت زیستی شهرها می شوند. امروزه جامعه شناسان، روان شناسان و پزشکان بر این باورند که فضای سبز افزون بر تامین بهداشت جو و محیط مکانهای مسکونی، نقش مثبتی در سلامتی شهروندان به عهده دارد. شناخت گونه های گیاهی بومی که می توانند در طراحی فضای سبز به کار آیند، با توجه به کمبود آب و کیفیت نامساعد خاک در اکثر نقاط کشور، با استفاده از گونه های بومی به صورت ضرورتی اجتناب ناپذیر در می آید. گیاهان و فضای سبز در روند زندگی انسانها به خصوص هنگام فراغت از کار و تکاپو به دنبال مامنی جهت التیام اعصاب و روان انسان، نقش مؤثری دارند و این نقش در بقای حیات در کره خاکی با اهمیت تر می گردد. ضرورت ایجاد و حفظ پوشش سبز گیاهان یکی از بدیهیات زندگی است و مثلث بقا و دوام انسان که شامل آب، هوا و غذا است بدون وجود گیاه هیچ گاه تکمیل نمی گردد ، زیرا هم تأمین اکسیژن و هم غذاسازی فقط با وجود گیاه امکان پذیر خواهد بود. با توجه به ضرورت در حیات انسانی و از آنجا که انسان موجودی است تنوع طلب، لذا در فضای سبز شهری علاوه بر ضرورت اهمیت و بهاء دادن به درختکاری، ایجاد تنوع هم از دیگر فاکتورهای مهم به نظر می رسد استفاده به جا و مناسب از پوشش گیاهی، احداث و نگهداری فضای سبز نیاز به تجربه و دانش، تحقیق و تفحص و شناخت نیازهای گونه های گیاهی مختلف دارد، تا رابطه دیرین انسان و طبیعت تقویت شود و انسان بار دیگر با طبیعت فراموش شده آشتی نماید. در ایجاد تنوع گیاهی در فضای سبز شهری همواره محدودیت های هوا و اقلیم، خشکی، باد، تابش بیش از حد خورشید و غیره وجود دارد که همین امر باعث کاهش تنوع می گردد. در پایان یادآور می شویم تنوع محیط جغرافیایی ایران و حاکم بودن وضعیت آب و هوایی گوناگون از منطقه ای به منطقه دیگر در پهنه وسیع کشور، سبب رویش جامعه گیاهی متنوعی شده است. این تنوع که سیمای جغرافیایی گیاهی و به دنبال آن جغرافیای زیستی را جان می بخشد، چه از نظر اقتصادی و چه از نظر اکولوژیکی اهمیت شایان توجهی دارد. گروهی از گیاهان دارویی مانند رزماری، اسطوخودوس، بومادران، سانتولینا، گل محمدی، انواع ختمی، اکالیپتوس، سپستان، کارم رنگی، مورد، خرزهره، همیشه بهار، برگ بو، اقاقیا، کرچک قرمز، مغربی، کم و بیش در فضای سبز کشور کشت می شوند ولی گروه دیگری مانند کورک، سرخارگل، خارشتر، گل گاو زبان، گاو زبان بوراگو، بابونه، بومادران استاندارد، زوفا، سداب، بیدمشک، عناب و سماق، قابلیت واردشدن در فضای سبز را دارند اما تابحال مورد توجه جدی قرار نگرفته اند

منبع:

شیراحمد سارانی عضو هیئت علمی دانشگاه زابل ۱- امید بیگی، رضا. ۱۳۷۶٫ رهیافتهای تولید و فراوانی گیاهان دارویی،جلد دوم،انتشارات طراحان ناشر،۴۲۴ صفحه، ۲- امید بیگی، رضا،۱۳۷۹٫ تولید و فرآوری گیاهان دارویی، جلد شوم،انتشارات آستان قدس رضوی،۳۹۷ صفحه،چاپ دوم ۳- ایمانی، محمدرضا.۱۳۷۳٫ جنگل کاری ضرورت اجتناب ناپذیرمحیط زیست. فصلنامه علمی فضای سبز.شماره ۷٫ ۴- بهرام سلطانی، کامبیز.۱۳۶۹٫ آثار فضای سبز بر بیوکلیمای شهر. فصلنامه علمی سازمان حفاظت محیط زیست.جلد سوم، شماره اول، ۵- بهرام سلطانی، کامبیز.۱۳۶۳٫ طرح بررسی آثار توسعه بر فضای سبز تهران . دفتر تحیقات زیست محیطی. ۶- پازوکی، علی.۱۳۷۳٫ گیاهان مناسب و اصول احداث فضای سبز در مناطق نیمه گرمسیری جنوب. فصلنامه علمی فضای سبز.شماره ۹و۱۰٫ ۷- تبریزی، نازنین.۱۳۸۲٫ فضای سبز و آلودگیها. مجموع مقالات همایشهای آموزشی و پژوهشی فضای سبز شهر تهران. سازمان پارکها و فضای سبز تهران. جلد دوم. ۸- جمشید زاده، ابراهیم.۱۳۸۱٫مبانی طراحیفضای سبز شهری. ماهنامه آموزشی و تخصصی پیام سبز.شماره ۷٫ ۹- دوازه امامی، سعید. ۱۳۸۲٫ کاربردهای گیاهان دارویی. انتشارات نصوح اصفهان. ۱۱۳ صفحه. ۱۰- روحانی، غزاله.۱۳۷۱٫ طراحی باغ و فضای سبز.انتشارات فرهنگ جامع.تهران. ۱۱- سعیدنیا، احمد.۱۳۸۳٫ فضای سبز شهری. انتشارات سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور.۱۵۹ صفحه. ۱۲- سیامکی، عباس.۱۳۸۲٫ فضای سبز سازگار با طبیعت. مانامه آموزشی و تخصصی پیام سبز.شماره ۱۸٫ ۱۳- صانعی،.۱۳۷۱٫ مبانی طراحی فضای سبز از نظر نحوه انتخاب گیاهان.مجموعه مقالات سمینار فضای سبز . سازمان پارکها و فضای سبز تهران ۱۴- صدر نوری، ب.۱۳۷۱٫ فضای سبز، ضرورت و طراحی.انتشارات سازمان پارکها و فضای سبز. ۳۲ صفحه. ۱۵- لقایی، حسنعلی. برنامه ریزی و طراحی فضای سبز شهری. فصلنامه علمی فضای سبز.شماره ۵و۶٫ ۱۶- مجنونیان، هنریک. ۱۳۷۴٫ مباحثی پیرامون پارکها، فضای سبز و تفرجگاهها.سازمان پارکها و فضای سبز شهر تهران. , J. 1991. Healthy cities, open university press. Philadelphia Ashton17 منبع متن: اشنایی با کشاورزی

مصرف عناصر ریز مغذی در درختان پسته مصرف عناصر ریز مغذی در درختان پسته عناصر ریز مغذی مانند آهن ، روی ، بور ، مس و منگنز و غیره در روند رشد و نمو و محصول دهی درختان پسته وظایف مختلفی دارند. کمبود عناصر ریز مغذی و یا سمیت آنها می توانند بر تولید و محصول دهی درختان پسته اثرات نامطلوبی بگذارند. بهترین روش ها برای تامین نیاز درختان پسته به این عناصر انجام آزمون ها خاک و برگ و مشاهده علائم کمبود یا سمیت انها در باغ می باشد. مهمترین این عناصر برای درختان پسته بور ، روی و مس می باشد. pH بالای خاک ((>7.5 به طور زیاد قابلیت حل بسیاری از عناصر از قبیل روی ، مس ، منگنز و آهن را محدود می سازد . وقتی مقدار آهک یا کربنات کلسیم خاک بالا باشد می توان انتظار داشت که در این گونه خاک ها کمبود روی ، مس ، منگنز و مس به علت محدود شدن قابلیت جذب انها بوجود اید. کمبود روی در شرایط مصرف مکرر کود حیوانی به دلیل بالارفتن مقادیر فسفر در خاک بوجودمی اید.ابتداکمبود روی در بافت جوان تر دیده می شود و علت ان عدم تحرک روی در گیاه می باشد.علائم کمبود روی در اوایل فصل ظاهر می گردد بخصوص وقتی میزان آن خیلی پائین باشد.درختان تازه کشت شده ودرختان در اوایل باردهی مخصوصا" به کمبود روی حساس هستند.علائم کمبود آن در بهار به صورت دیر باز شدن جوانه های برگ و گل ظاهر می گردد و می تواندتا یک ماه این باز شدن جوانه ها به تاخیر افتد.کمبود روی موجب کوچکتر شدن میوه پسته می گرددو خیلی قرمز تر از حالت عادی می شود. تعداد میوه پسته روی درخت کاهش می یابد و و موجب پوک و خالی شدن داخل پسته ها می گردد. عنصرروی پس از گلدهی و وقتی برگ ها 50 درصد توسعه پیدا کردند ، به صورت برگی مصرف می شود تا در افزایش غلظت روی در بافت موثر واقع گردد. جذب عنصر روی با پیر تر شدن برگ ها خیلی زیاد کاهش می یابد.کاربرد برگی عنصر روی می تواتد به طور موقی موجب اصلاح وضع گیاه به بسته به شدت کمبود آن گرددو لازم است چند بار مصرف عنصر روی تکرار گردد تا از کمبود آن جلوگیری به عمل آید. با مصرف عنصر روی در پائیز با القاء خواب در درختان پسته می توان خطر سرمای زمستان را کاهش داد.بر خلاف مصرف در بهار ، مصرف غنصر روی در پائیز موحب تامین عنصر روی پیش از گلدهی می گرددوقتی که کمبود روی بر تشکیل میوه و نمو میوه پسته تاثیر می گذارد ،جلوگیری نمود و زمان مناسب دیگر ، برای مصرف عنصر روی در طی ورم کرن جوانه ها می باشد. به نظر می رسد عنصر بور در گلدهی پسته ، قدرت زیستی گرده و تشکیل میوه یا پسته خیلی مهم است.سمیت بور نیز سبب سوختن برگ های درختان پسته به شکل های مختلف می شود. مصرف برگی بور در بهار در طی طویل شدن شاخه جوان موثر تر است و درختان پسته به این عنصر نیاز زیادی دارند وتا حدودی به میزان زیاد آن متحمل هستند.مقدار خیلی زیاد عنصر بور می تواند موجب کاهش عملکرد و برگریزی گردد. کمبود مس همانند کمبود روی به احتمال بیشتر در درختان تازه کشت شده و باغات جوان بارده مشاهده می شودومعمولا" کمبود روی و مس باهم علائم خود را نشان می دهند.کمبود مس در نیمه تابستان ظاهر می گردد. درحالیکه کمبود روی در اوایل بهار دیده می شود.علائم کمبود عنصر مس به صورت سوختگی در نوک و حاشیه برگ ها ولکه دار شدن وریزش برگ ها و مرگ سرشاخه می باشد. برای رفع کمبود مس مصرف کود کلاته مس پس از گلدهی توصیه می شود چون علائم کمبود این عنصر در نیمه تابستان ظاهر می گردد. کود های تقویتی ذیل در رابطه با تغذیه درختان پسته توصیه می شود : کود مایع بوران حاوی 100 گرم در لیتر ترکیبات بور می باشد.سایر ریز مغذی ها به اندازه 9000 پی پی ام و ازت ، اسید های آمینه ، پتاسیم و فسفر نیز در این کود مایع وجود دارد.میزان مصرف آن 3-2 در هزار می باشد. کود مایع رایان حاوی 150 گرم در لیتر کلات روی به همراه سایر عناصر و محرک های رشد می باشد که به نحو مطلوبی کمبود روی در گیاه را برطرف می کند. در درختان پسته بر روی جوانه ها تا قبل از باز شدن برگ ها و پس از تشکیل میوه ، تکرار آن پس از برداشت تا قبل از شروع خزان محلوپاشی می گردد میزان مصرف آن یک تا دو در هزار می باشد. کود مایع سلطان حاوی 110 گرم در لیتر ترکیب آهن به صورت کلاته می باشد که همراه با سیار محرک های رشدی تاثیر مطلوبی در فع کمبود آهن خواهد داشت.میزان مصرف آن به صورت محلول پاشی برگی نیم تا یک در هزار می باشد. کود روی به نام تکنوکل آمینو دارای 8 درصد روی و اسید آمینه نیز با نسبت فوق جهت تامین نیاز روی گیاهان کاربرد دارد. این کود ها را می توانید از نمایندگی های شرکت گل سم گرگان تهیه نمائید. ترجمه از : ارازقلی قرنجیک کارشناس ارشد زراعت و حفظ نباتات

فیزیولوژی بعد از برداشت قارچ تکمه ای Agaricus. Biosporus فیزیولوژی بعد از برداشت قارچ تکمه ای Agaricus. Biosporus قارچ خوراکی تکمه ای جزو قارچ های ساپروفیت و از دسته بازیدیومیست ها میباشد. ارزش غذایی این محصول در میزان بالای پروتئین، آهن و کلسیم و ویتامین هایی نظیر تیامین و بیوتین است.مهمترین کشورهای تولید کننده قارچ تکمه ای در جهان به ترتیب ایالت متحده، چین، فرانسه، هلند و انگلستان است. پروسه تولید قارچ خوراکی تکمه ای بسیار پیچیده بوده و در برگیرنده مراحلی است که در جای خود به آن پرداخته خواهد شد. شاخص های بلوغ : قارچ تکمه ای فقط در هنگام بلوغ کامل برداشت میشود و اندازه و ابعاد نقشی در انتخاب آنها برای برداشت ندارد. در واقع زمان بلوغ هنگامی است که کلاهک قارچ کاملاً گرد و مدور شده و پره های زیر کلاهک سالم باشند. همچنین نسبت طول به ضخامت ساقه باید بسیار اندک باشد. شاخص های کیفیت: مهمترین ویژگی کیفی در این محصول رنگ آنها است که بسته به نوع از سفید تا قهوه ای تیره متغیر است. البته انواع سفید قارچ تکمه ای متداول تر میباشد. دارا بودن یک شکل مدور، کلاهک گرد، سطح صاف و پره های سالم از مهمترین فاکتورهای کیفی در قارچ تکمه ای است. فقدان آثار تغییر رنگ، لکه و صدمات فیزیکی نیز از شاخص های مهم کیفی در قارچ تکمه ای محسوب میشود. درجه حرات مطلوب: دمای نگهداری معمولاً بین 1.5-0 درجه سانتیگراد است. طول عمر بعد از برداشت قارچ تکمه ای در دمای 1.5 درجه بین 7-5 روز و در دمای 4.5 درجه فقط 2 روز است. رطوبت نسبی: به منظور جلوگیری از جدا شدن کلاهک از تنه و نگهداری حالت صاف و براق سطح خارجی استفاده از بالاترین رطوبت نسبی یعنی 98-95 درصد ضروری است، چرا که خشک شدن معمولاً با سیاه شدن پره ها و جدا شدن کلاهک همراه است. به همین منظور بسته بندی قارچ همیشه به گونه ای انجام میشود تا حداکثر رطوبت نسبی حفظ و از کاهش آب بافتها جلوگیری به عمل بیاید. واکنش به اتیلن: سرعت تولید اتیلن در قارچ کمتر از 0.1 میکرومول در کیلوگرم در ساعت در دمای 20 درجه است، ضمن اینکه قارچ حساسیتی به اتیلن موجود در هوای انبار ندارد. تاثیر استفاده از انبار با اتمسفر کنترل شده(CA): با وجود اینکه استفاده از یک ترکیب اتمسفری با 3 درصد اکسیژن و 15-10 درصد دی اکسید کربن سرعت پوسیدگی و سیاه شدن پره ها و تنه قارچ را با کندی مواجه می کند ولیکن تمام شدن اکسیژن انبار که گاهی در اثر سوء مدیریت رخ میدهد شرایط ایده آل را برای رشد باکتری خطرناک Clostridium.botulinum فراهم میکند و به همین دلیل معمولاً کاربرد اینگونه انبارها برای قارچ دکمه ای چندان متداول نمیباشد. صدمات فیزیکی: قارچ دکمه ای به دلیل نداشتن بافت های محافظ به آسانی در حین برداشت، جابه جایی و بسته بندی دچار آسیب میشود و لذا هرگونه فشار و یا ضربه با تاثیر بر روی قارچ دکمه ای به صورت لکه های قهوه ای بر روی آن بروز میکند. صدمات فیزیولوژیکی: درجه حرارتهای زیر 0.6 درجه سانتیگراد موجب یخ زدگی در قارچ میشود. این علائم به صورت نقاط آبدار و نرم شدن بیش از حد و سیاه شدن پره های نمایان میشود. آسیب ناشی از پاتوژنها( عوامل بیماری زا): بیماری ها معمولاً در مقایسه با صدمات مکانیکی نقش مهمی در ضایعات بعد از برداشت قارچ ندارند. گاهی ضایعاتی نظیر لکه باکتریایی توسط باکتری Pseudomonas spp ایجاد میشود که چنین قارچ هایی در هنگام درجه بندی حذف خواهند شد. نکات اساسی پس از برداشت قارچ: استفاده از خنک کردن سریع با هوای فشرده پس از برداشت قارچ به شدت توصیه میشود. همچنین دارا بودن یک تهویه خوب برای این محصول ضروری است. در ضمن قرار دادن قارچ در کنار محصولاتی مانند پیاز میتواند سبب انتقال بوی آنها به قارچ شده و لذا باید به نحوه ی ترکیب انبار نیز توجه خاص مبذول داشت. Ref: Trevor V. Suslow and Marita Cantwell Department of Plant Sciences, University of California, Davis,CA 9561

مدیریت انرژی در گلخانه ها در شرایط اجرای طرح هدفمند سازی رایانه ها، تأمین سوخت در اغلب گلخانه ها، بیشترین سهم از هزینه های جاری تولید را به خود اختصاص داده است . مهم ترین راهکارهایی که براي افزایش بهره وری سوخت در گلخانه ها توصیه می شود عبارتند از : 1- مکان یابی و طراحی صحیح گلخانه در مکان هایی که فاقد بادهای سرد دائم زمستان است. 2- نزدیک بودن به شبکه گاز طبیعی و یا دسترسی داشتن آن 3- استفاده از سیستم تولید حرارت دارای راندمان بالا (دستگاه های جت هیتر ، سیستم های اب گرم ، دستگاه های تأمین حرارت به صورت تابشی یا گرما تاب ها و یا تلفیقی از آنها) 4- بهره گیری از روش های کاهش اتلاف حرارت (دوجداره کردن پوشش گلخانه، استفاده از پرده های محافظ حرارت ، عایق کاری کامل منافذ گلخانه ، استفاده از سیستم های کنترل خودکار تنظیم حرارت و رطوبت ، تعمیر و نگهداری صحیح و به موقع سیستم های تولید حرارت در گلخانه) 5- تعویض مشعل ها با مشعل های دارای راندمان حرارتی بالا در گلخانه های سنتی موجود برای خرید دستگاه های مولد حرارت ، به برچسب روی دستگاه توجه کنید . حرف A به مفهوم بیشترین میزان راندمان می باشد. در صورت بهبود بهره وری انرژی ، علاوه بر حفظ منابع ملی، هزینه تولید محصول نیز به میزان چشمگیری کاهش می یابد، در نتیجه درآمد بهره بردار افزایش خواهد یافت. مهندس مهرداد میرحسینی: مسئول گل و گیاهان زینتی و پرورش قارچ استان

مراض مهم خيار سفیدک - : معمولى‌ترين مرض خيار است، سفيدک روى برگ‌ها لکه‌هاى سفيد رنگ آردى به‌وجود مى‌آورد که اين لکه‌ها بعدها تمام سطح برگ را مى‌پوشانند و باعث مرگ برگ‌ها مى‌شوند. - : مرض موزائيک نيز به‌وسيله ويروس موزائيک خيار به‌وجود مى‌آيد. مى‌تواند زيان‌هاى فراوانى به‌بار آورد، اثر اين بيمارى تمام سطح برگ چروکيده و پيچيده شده و بوته ميوه‌هاى خيلى کم و اغلب نامرغوب بوجود مى‌آورد. البته ممکن است تمام بوته‌هاى يک مزرعه آلوده به موزائيک نشوند. يک مبارزه مستقيم براى اين بيمارى وجود ندارد، بوته‌هاى بيمار را بايد به‌موقع از مزرعه خارج کرد مهم‌تر از آن اين است که با شته که ناقل ويروس است مبارزه کرد، همچنين از کشت خيار بعد از سيب‌زمينى بايد خوددارى شود. انتخاب زمان کشت خيار قبل از هر اقدامی در مورد کشت خيار ابتدا بهتر است اطلاعاتی از قبيل آمار هواشناسی منطقه نظرات و تجربيات مهندسين کشاورزی و کشاورزان با تجربه و مهمترين مورد قيمت اين محصول در بازار کسب کرده و آنگاه زمان کشت را انتخاب نماييد زيرا زمان کشت در بهره برداری محصول تاثير مستقيم داشته و باعث بالا رفتن روحيه کار و تلاش می گردد. مثلا در مناطق جنوبی کشور زمان کشت از اوائل مهرماه شروع می شود و در خرداد ماه سال بعد برداشت محصول پايان می يابد. و در مناطق شمالی و مرکزی کشور که در آذر ماه و دی ماه دارای هوای ابری و سرد می باشند زمان کشت را به نحوی انتخاب می کنند که اين زمان يا آخر فصل برداشت و يا آغاز کشت باشد . به طور کلی زمان هايی که شرايط جوی نامساعد است بايد از دوره کشت حذف گردد و اگر چنين کاری صورت نگيرد و زمانهای نامساعد در ميان زمان برداشت قرار گيرد کشت با مشکلات عديده ای روبرو می شود.

روش کشت قارچ صدفي در کيسه پلاستيکي وش کشت قارچ صدفي در کيسه پلاستيکي مایه قارچ مورد نیاز برای یک بسته کمپوست حدوداً ۲۵۰ گرم بذر قارچ صدفی جهت تلقیح در ۸الی ۱۰ کیلوگرم از کاه وکلش گیاهان تیره غلات در نظر گرفته شده است و تا لحظه‏ای که کمپوست شما آماده نشده است به هیچ عنوان درب بسته را باز نکنید چون احتمال آلودگی آن خواهد بود. ۱- روش کشت قارچ صدفی در کیسه پلاستیکی مایه قارچ مورد نیاز برای یک بسته کمپوست حدوداً ۲۵۰ گرم بذر قارچ صدفی جهت تلقیح در ۸الی ۱۰ کیلوگرم از کاه وکلش گیاهان تیره غلات در نظر گرفته شده است و تا لحظه‏ای که کمپوست شما آماده نشده است به هیچ عنوان درب بسته را باز نکنید چون احتمال آلودگی آن خواهد بود. ۱- یک کیسه پلاستیکی به قطرcm ۵۰ و به طول ۱۰۰cm انتخاب کنید. ( کیسه‏های بسته بندی میوه جات مانند خیار و... ) ۲- طبق شکل A تعداد سه عددسوراخ به قطر یک سکه ۵۰ ریالی در ته کیسه و چندین سوراخ در بدنه کیسه در نقاط مختلف جهت خروج آب اضافی وتهویه بستر ایجاد کنید(جمعا حدود ۳۰ سوراخ می‏شود). ۳- مقدارحدوداً ۸ الی۱۰کیلوگرم گاه یا کلش یکی ‏ازگیاهان تیره غلات را تهیه نمائید.(گندم ـ جو ـ چاودار ـ یولاف ـ برنج ـ ذرت ـ سورگوم و ... ) کلش = اگر محصول غلات را با دستگاه کمپاین برداشت نمایند( درو ) نتیجتا ساقه های غلات به طول ۸ الی ۱۴ سانتیمتر طول خواهند داشت که به آنها کلش کفته می‏شود . یعنی طول ساقه ها بزرگ خواهد بود گاه = اگر محصول غلات را با دستگاه خرمن کوب خرمن نمایند ( جدا کردن دانه ها ار پوسته غلات ، کلوم وکلومل ) ساقه های حاصل کوچک خواهد بود که به آنها گاه گفته می‏شود . ۴ - کلش‏های تهیه شده را در یک ظرف بزرگی ( قابلمه ـ دیک ) ریخته و روی آنها آب معمولی ( سرد ) ریخته بطوری که گاه وگلشها در آب غرق آب شوندوبعدروی شعله گاز(یا هر نوع منبع حرارتی) قرار دهید واز لحظه به جوش آمدن کامل آب حداقل به مدت ۳۰ دقیقه به کلش‏ها حرارت داده وکلش‏های در حال حرارت را گاهی زیر و رو نمائید. ( جوشانیدن گاه ویا گلش‏ها به سه علت انجام می‏گیرد A . اگر در داخل گاه ویا گلشها بذر غلات ویا هر بذر دیگری قرار گیرد در اثر حرارت که موقع جوشانیدن به آن داده می‏شود جنین آن از بین رفته و دیگر به هیچ عنوان اگر در محیط مرطوب قرار گیرد جوانه نخواهد زد B . در اثر حرارتی که به آنها داده می‏شودهر گونه آلودگی داشته باشد از بین خواهد رفت .Cبا توجه به اینکه دیواره گاه وکلشها در حالت خشک سفت وخشبی هستند لذا نفوذ ریسه های قارچ به دیواره آنها مشکل خواهد بود وبه خاطر اون اگر گاه وگلشها در آب جوشانیده شوند بهتر است . ) ۵- بعد از پایان زمان قید شده کلش‏ها را از یک آبکش ، آبکش نموده و آب اضافی آن را بگیرید. ۶ - بعد از آبکش نمودن چند دقیقه‏ائی اجازه دهید تا کلش‏ها خنک شوند. ۷- کلش‏های خنک شده را به کیسه پلاستیکی تهیه شده به ارتفاع حدوداً ۱۰-۱۵ سانتیمتر پر نموده وبا کف دست به آنهاکمی فشار داده تا کیسه حالت استوانه بدهید. ۸ - دهانه بطری یا بسته حاوی مایه قارچ ( بذر قارچ ، اسپان قارچ ) را باز کرده وتوسط یک میله‏ای تمیز و آغشته به الکل،محتویات درونی را که به حالت فشرده و چسبیده به هم هستند، را به هم زده، و از هم جدا نمائید. ۹-مقدار ۲۰ الی ۲۵ گرم از مایه قارچ(بذر درون‏ بسته) را به کف دستتان(که قبلا حتما با آب وصابون شسته اید) ریخته وخوب از هم جدا نموده و بطور تصادفی بر روی کلش‏های پهن شده در ته کیسه پلاستیکی بپاشید. ۱۰- مجدداً از کلش‏های سرد شده را به همان ارتفاع و اندازه برداشته و به درون کیسه پر نمائید تا روی بذور پوشیده شود و با دست روی آنها کمی فشار دهید تا تماس کامل حاصل گردد. ۱۱- دوباره بذر پاشیده و روی آنها کلش اضافه نمائید و این کار را آنقدر ادامه دهید تا اینکه هم کیسه پر شود وهم بذر و کلش‏تان تمام گردد. ۱۲- درب کیسه پلاستیکی را محکم بسته و زیر آن یک ظرفی (بهتر است پلاستیکی باشد) قرار دهید تا آب اضافی درون کیسه که به مرور زمان خارج خواهد شد اطراف را خیس وکثیف نکندالبته اگر فقط ، یک بسته کشت داده ودر آشپزخانه یا راه پله قرار داده اید. ۱۳- کیسه را در یک محیطی با دمای بین ۱۸ الی ۲۴ درجه سانتیگراد تا زمانی‏ که کیسه را ریسه‏های قارچ پرنماید که معمولاً بین ۱۴ -۱۶ روز طول می‏کشد قرار دهیدبطوری که در معرض تابش نور مستقیم آفتاب نباشد. ۱۴- بذر قارچ کاشت داده شده تا مرحله ظاهر شدن اولین ته سنجاقی ها ( قارچ های اولیه ) نیازی به نور – رطوبت – آبیاری ندارد و همان مقدار رطوبتی که موقع جوشانیدن گاه ها در آب به خود جذب کرده اند کافی است ولی بعد از طی مراحل و زمان قید شده (۱۴ – ۱۶ روز) کیسه سفیدی در اختیار دارید که حاوی میسیلیومهای قارچ است ، از این لحظه به بعدکه اولین قارچها ظاهر می‏شوند حتما باید به محیط رطوبت ، نور و کمپوست را آبیاری نمود. ظاهر شدن ته سنجاقیها ۱۵- بعد از ظاهر شدن اندامهای بارده قارچ ، روزی در دو نوبت و بسته به میزان درجه حرارت منطقه پرورش و رطوبت محیط مقدار۴ - ۵ لیتر آب بر روی بستر ریخته تا ضمن آبیاری ، رطوبت زیر پلاستیک نیز تامین گردد. ۱۶- جهت تامین رطوبت محیط وبستر در منزل که باید بین ۸۵ الی ۹۰% باشد می‏توان طبق شکل B یک چهار چوب تهیه نموده وبر روی آن پلاستیک کشیده وبسترتان را زیر آن قرار دهید، و بعد از هر بار محصول دهی و برداشت محصول برای اینکه ته بستر در طی دوره خشک نشود بهتر است بستر را به صورت سروته ( وارونه ) قرار داده و آبیاری نمائید و تا برداشت محصول سری بعد به همان شکل باقی بماند وتا مدت حدود۴ ماه برای شما هر ۱۰ الی ۱۲ روز یک بار قارچ خواهد داد بطوری که به ازای هر کیلو گاه خشک کمپوست اگر خوب مراقبت گردد ۸۰۰ الی ۸۵۰گرم در طی دوره محصول قارچ خواهد داد. ۱۷- نظر هموطنان عزیز را به این نکته معطوف می‏داریم که تا زمانی که قارچ بر روی بستر مشاهده نکرده‏اند به هیچ عنوان به کمپوست آب ندهید. مگر اینکه ، کمپوست در حال خشک شدن باشد. ۱۸- در صورت مواجه شدن با هرگونه مشکلی در مراحل پرورش قارچ با ما تماس حاصل نموده و رفع اشکال نمائید. توجه : از همان لحظه اول کار در ته کیسه پلاستیکی،حدوداً سه عدد سوراخ به انداز یک سکه 50 ریالی ایجاد نموده تا آب جمع شده در ته بستر از آنجا خارج شده و باعث گندیدگی آن نشود. منبع: forum.p30parsi.com

فیزیولوژی بعد از برداشت قارچ تکمه ای Agaricus. Biosporus فیزیولوژی بعد از برداشت قارچ تکمه ای Agaricus. Biosporus قارچ خوراکی تکمه ای جزو قارچ های ساپروفیت و از دسته بازیدیومیست ها میباشد. ارزش غذایی این محصول در میزان بالای پروتئین، آهن و کلسیم و ویتامین هایی نظیر تیامین و بیوتین است.مهمترین کشورهای تولید کننده قارچ تکمه ای در جهان به ترتیب ایالت متحده، چین، فرانسه، هلند و انگلستان است. پروسه تولید قارچ خوراکی تکمه ای بسیار پیچیده بوده و در برگیرنده مراحلی است که در جای خود به آن پرداخته خواهد شد. شاخص های بلوغ : قارچ تکمه ای فقط در هنگام بلوغ کامل برداشت میشود و اندازه و ابعاد نقشی در انتخاب آنها برای برداشت ندارد. در واقع زمان بلوغ هنگامی است که کلاهک قارچ کاملاً گرد و مدور شده و پره های زیر کلاهک سالم باشند. همچنین نسبت طول به ضخامت ساقه باید بسیار اندک باشد. شاخص های کیفیت: مهمترین ویژگی کیفی در این محصول رنگ آنها است که بسته به نوع از سفید تا قهوه ای تیره متغیر است. البته انواع سفید قارچ تکمه ای متداول تر میباشد. دارا بودن یک شکل مدور، کلاهک گرد، سطح صاف و پره های سالم از مهمترین فاکتورهای کیفی در قارچ تکمه ای است. فقدان آثار تغییر رنگ، لکه و صدمات فیزیکی نیز از شاخص های مهم کیفی در قارچ تکمه ای محسوب میشود. درجه حرات مطلوب: دمای نگهداری معمولاً بین 1.5-0 درجه سانتیگراد است. طول عمر بعد از برداشت قارچ تکمه ای در دمای 1.5 درجه بین 7-5 روز و در دمای 4.5 درجه فقط 2 روز است. رطوبت نسبی: به منظور جلوگیری از جدا شدن کلاهک از تنه و نگهداری حالت صاف و براق سطح خارجی استفاده از بالاترین رطوبت نسبی یعنی 98-95 درصد ضروری است، چرا که خشک شدن معمولاً با سیاه شدن پره ها و جدا شدن کلاهک همراه است. به همین منظور بسته بندی قارچ همیشه به گونه ای انجام میشود تا حداکثر رطوبت نسبی حفظ و از کاهش آب بافتها جلوگیری به عمل بیاید. واکنش به اتیلن: سرعت تولید اتیلن در قارچ کمتر از 0.1 میکرومول در کیلوگرم در ساعت در دمای 20 درجه است، ضمن اینکه قارچ حساسیتی به اتیلن موجود در هوای انبار ندارد. تاثیر استفاده از انبار با اتمسفر کنترل شده(CA): با وجود اینکه استفاده از یک ترکیب اتمسفری با 3 درصد اکسیژن و 15-10 درصد دی اکسید کربن سرعت پوسیدگی و سیاه شدن پره ها و تنه قارچ را با کندی مواجه می کند ولیکن تمام شدن اکسیژن انبار که گاهی در اثر سوء مدیریت رخ میدهد شرایط ایده آل را برای رشد باکتری خطرناک Clostridium.botulinum فراهم میکند و به همین دلیل معمولاً کاربرد اینگونه انبارها برای قارچ دکمه ای چندان متداول نمیباشد. صدمات فیزیکی: قارچ دکمه ای به دلیل نداشتن بافت های محافظ به آسانی در حین برداشت، جابه جایی و بسته بندی دچار آسیب میشود و لذا هرگونه فشار و یا ضربه با تاثیر بر روی قارچ دکمه ای به صورت لکه های قهوه ای بر روی آن بروز میکند. صدمات فیزیولوژیکی: درجه حرارتهای زیر 0.6 درجه سانتیگراد موجب یخ زدگی در قارچ میشود. این علائم به صورت نقاط آبدار و نرم شدن بیش از حد و سیاه شدن پره های نمایان میشود. آسیب ناشی از پاتوژنها( عوامل بیماری زا): بیماری ها معمولاً در مقایسه با صدمات مکانیکی نقش مهمی در ضایعات بعد از برداشت قارچ ندارند. گاهی ضایعاتی نظیر لکه باکتریایی توسط باکتری Pseudomonas spp ایجاد میشود که چنین قارچ هایی در هنگام درجه بندی حذف خواهند شد. نکات اساسی پس از برداشت قارچ: استفاده از خنک کردن سریع با هوای فشرده پس از برداشت قارچ به شدت توصیه میشود. همچنین دارا بودن یک تهویه خوب برای این محصول ضروری است. در ضمن قرار دادن قارچ در کنار محصولاتی مانند پیاز میتواند سبب انتقال بوی آنها به قارچ شده و لذا باید به نحوه ی ترکیب انبار نیز توجه خاص مبذول داشت. Ref: Trevor V. Suslow and Marita Cantwell Department of Plant Sciences, University of California, Davis,CA 9561

نقش co2 در گلخانه افـزایش غلـظت Co2 اتمـسفری پیـش بیـنی می شد که فتوسنتز و رشد گیاه را افزایش می دهد Griffinardseemam 1996)) دامنة این افزایش نه تنها به تحریک کوتاه مدت میزان فتوسنتز بســتگی خواهـد داشت بلـکه به بازتابهای گـیاه در طـولانی مـدت از نظر ظرفیت فتوسنتیک نیز وابسته خواهد بود . رشد در شرایط Co2 بالا برای دوره هـای ( طـولانی تر از چند روز ) اغلب باعث کاهش ظرفیت فتوسنتیک در واحد سطح برگ می شود (1999 Van ostan,eta) . همچـنین تصور می شد که این تعدیل ( down-regulation ) در فتوسنتز پاسخی برای تغییرات سـطوح قـند سـلولی باشد که از افزایش تولید کربوهیدرات ها در مقابل صدور یا مصرف Co2 نتیجه شده است . اخــیرا پیشــنهاد شـده است که مکـانیـسم تعـدیل فــتو ســنتز به Co2 بـالا شـامـل هگزوکنیاکس ( 1994Jangangsheen ) وچرخش ساکاروز از طریق انورتاز می باشد 1992Goldschmidt,…) . اغلب مطالعات تأثیرات Co2 اتمسفری بالا را روی ظرفیت فتوسنتیک گـیاهـان منـفرد رشدیافته درگلدانها آزمایش کرده اند با وجود این مطالعات کمی واکنش گیاهان رشد کرده در کانـوپی های متراکم را آزمایش کرده اند . در کـل گـیاه و سطوح کانوپی ظرفیت فتوسنتیک نه تنها به ظرفیت فتوسنتیک در واحد سطح برگ بسـتگی دارد بلـکه به ســطح بـرگ کلـی نـیز بستگی دارد Co2 بالا اغلب سطح برگ را افزایش می دهد ( 1994 Taylon etal) . اما دامنة این تحریک به گونه و سایر متغیرهای محیطی بستگی دارد ( 1992Ackerly ) . اغلب اطلاعات در مورد واکنش های گیاهی بلند مدت به Co2 بالا از گیاهان ساده که در گلدان ها رشد کرده اند جمع آوری شده اند ، با وجود این گیاهانی که درمزارع رشد کرده اند معمولا در رقابت باگیاهان همجوار هستند بویژه رقابت بر محیط نوری برگهـاهی که زیر بخش فوقانی کانوپی هستند اثر خواهد گذاشت . گیاهانی که کاملا در نور کم رشد یافته اند تمایل به تعدیل فتوسنتز در Co2 بالا به انـدازه گیاهانی که در نور بالا رشد کرده اند ندارد (1985... Ehret) با وجـود این مطالعات نسبتا کمی از خـو دادن به (Co2 ) بالا برای برگ های کانوپی گیاهان علفی که در آغاز در نور آفتاب کامل و متعاقبا در سایه ، ضمن توسعه کانوپی ، رشد می کنند ، وجود دارد . علاوه بر اثرات Co2 و PFD روی این برگ ها ظرفیت ها ی فتوسنتیک ممکن است توسط افزایش سن برگ تحـت تأثیر قرار گیرد . پیشنهاد شده است که Co2 بالا میزان توسعه برگ و پیری را افزایش می دهد و از این رو تعدیل ظاهری فتوسنتیک توسط Co2 بالا ممکن است با افزایش سن برگ افزایش یابد ( 1995Beofard ). مطـالـعـات انگـور Vineجائیکه خود سایه ای (Self-shsding)می تواند حذف شود پیشنهاد می کند که PFD در حال کاهش بسیار مهمتر از سن برگ در حال افزایش در کاهش ظرفیت فتوسنتیک برگ های پیرتر در غلظت Co2 پایین است . (1996 Hikasaka )مشکل دـگـر بـا آزمـایشـات در گـیاهـانـی کـه در گـلدان هـای کوچک رشد یافته از آن است که محدودیت های حجم ریشه ممکن است تعدیل فتوسنتز را افزایش دهد ( 1991 Thomas… ) بعنوان مثال Co2 بالا می تواند کاهش اساسی در ظرفیت فتوسنتیک سـویای رشد یافته در گلدان هایی که در گلخانه هستند بشو د . ( 1998 Sins… ) امـا Campbellو هـمـکاران گـزارش کـرده اند که Co2 بالا واقعا ظرفیت های فتوسنتیک سویا را زمـانی کـه سـویاهـا در مزرعه رشد یافته اند افزایش داد . این شاید به تغییرات محتوای قند سلولی مربوط باشد . چـون که حجم ریشه ای محدود می تواند رشد ریشه ها را کاهش دهد از این رو تقاضا برای صدور کربوهیدرات ها از برگ ها کاهش خواهد یافت . ( 1999 Arp ) بـرای آزمـایـش از کـل کـانـوپی ها ، از اکـوسلول ها که در انستیتو تحقیق بیابان ساخته شده است استفاده می شد ( Reno… )این محفظه های تبادل گـازی کـل سیـستم بزرگ اجـازه کنـترل Co2 در محدودة کل کانوپی های آفتابگردان را می دهد . و هم چنین اندازه گیری هر دو برگ انفردای و پاسخ های فنوسنتیک کانوپی کل را مجاز می کند بعلاوه گلدان های بزرگ (3 m 7/6) اثرات ناشـی از فضـاهـای کـوچک گـلدان های کم حجم را کاهش می دهد و بنابر این مشابهت بیشتر با شـرایط مـزرعـه دارد نـتایج تعادل کربن در کل سیستم در جاهای دیگر گزارش شده است تاثیرات Co2 بالا روی توزیع نور و ظـرفـیت فنوسـنتیک با افزایش عمق کانوپی در اینجا گزارش شده است . مواد و روش ها مواد گیاهی و شرایط رشد : آفتـابگردان ( Helian thus annus var. Mammoth ) از اوایل جولای دردو محفظه محیط کنترل شده بزرگ (,… اکـوسـل) برای توصـیف کامـل تکنیکی کشت شدند در هر محفظه 3 تا گلدان m3 7/6 پر شـده از لایه هـایی از قسـمت ته ، با lm ماسـه سنگ و 4/ متر ماسه رودخانه ای شسته و m 4/ ( به نسبت حجمی 101 ) مخلوطی از ماسه رودخانه شسته و خاک فوقانی از چمن زار گلخانه ای (Konza,…) . سه تا گلدان در کنار هم قرار داده شدند . چـنانکه آفتابگردان ها کانوپی ممتد را که m 9/3* 85/2 اندازه گـیری شـدند توسـعه دادنـد . ( محـور طـویل با موقعیت شمال / جنوب ) و108 گیاه در هر واحد وجود داشت ( 36 عدد در هر گلدان با 33/m فاصله بین گیاهان ) . گلـدان هـا در زمـانهـایی که مـورد نیـاز بود با آب شیر آبیاری شدند تا رطوبت خاک تا حد ظرفیت مزرعه ای ( Fc ) برسد هیچ کودی اضـافه نشـد درسـاعـات روز دمـای هـوا در c ْ5/± 28 و دمای شب درc ْ5/± 13 کنـترل می شـد . در سـاعـات روز رطـوبت نسـبی در 5 ±30% و در سـاعـت شـب 5 ± 60% بود . محـفظه هـا نـور خـورشید دریافت می کردند که از میان سقف گلخانه ها عبور می کرد . ( 2 لایه آکرویلیک شفاف ) وپلاستیک نازکی در قسمت بالای Ecocll ( پلی اتیلن کم تراکم ) . PFD دراکوسل (Ecocll ) تقریبا 85% از آن رویدادی است که در گلخانه اتفاق می افتد و بطور میانگین 7/5 ± 6/31 mol/m-2d-1 با PFD آنی ماکریمم متوسط از 107 ± 1545 میکرومول بر مترمربع در ثانیه در دوره آزمایش . بیش از 90% روزها در طول آزمایش هوا بدون ابر بود . یک Ecocll ، Co2 کـم حـدود ( 390-360 PPm) دریـافـت کـرده در حـالیکه بقیه هوای بالای 350 PPm Co2 دریافت کردند . اندازه گیری های یک برگ جوان ( 80-60% توسعه کامل در معرض نور آفتاب کامل در بخش فوقانی کانوپی ) روی هر کدام از شش گیاه بطور تصادفی انتخاب شده در هر Ecocll برپایه ضعیفی به محض اینکه گیاهان برگ های بزرگ به حد کافی بزرگ برای پرکردن کاویت Cuvetteتبادل گازی داشتند انجام گرفت .اندازه گیریهای برگ ها در ارتفاع های مختلف در کانوپی 48 روز بعد از کاشت گیاهان ، هنگامی که کانوپی کاملا بسته شد انجام گرفت . برای انـدازه گیـری ها 3 گیاه با اندازه مشابه در مرکز هر کانوپی و سه تایی دیگر در گوشه جنوبی کانوپی انتخاب شدند 6 برگ موقـعیت برگ 6-9-12-15-18-21 از قدیمی ترین تا جوان ترین شمارش و از هـر کـدام از گیـاهان انتـخاب شـدنـد . در برخی موارد ، برگ های یک موقعیت بالا یا پایین شماره داده شـده انتـخاب شدند روی گیاهان گوشه کانوپی برای اطمینان کامل از برگ های که کاملا نور گیر بودند استفاده شد . اندازه گیری تبادل گازی : اسیملاسیون Co2 با یک دستگاه تبادل گازی سیستم باز اندازه گیری شد . ( 000و6400 Li-car) که با محفظه برگ استاندارد تجهیز شده است ( در بردارند 2cm 6 1- mmol m ناحیه برگ ) و سیستم تزریق کننده ( مدل 01-6400) بـرای کنترل Co2 . PFDبرای کل اندازه گیری ها 1500 بود که توسط منبع نور LED قرمز( مـدل 02-6400 ) ، فـراهـم شـد . درجـه حــرارت بــرگ در cْ 28 کنــترل شـد و غلـظت بخار آب2± 30 (1- mmol m )بود .برش های بدون رگبرگ های اصلی در محفظه قرار داده شدند . میزان های فنوسنتیک تا کمتر از 10% در عرض لامینا برای برگ های بالغ ، متغیر بود . پس از قرار دادن برگ ها در داخل محـفظه ، 10-5 دقیـقه برای پایدارتر شدن میزان فنوسنتیک فرصت داده شد . سپس میزان فنوسنتیک اندازه گیری شد غشت در Co2 رشدی ( 700 یا360 Co2 ) و سـپس در Co2 مخالف . اندازه گیری های هفتگی برگ های جوان که ساخته شده بود بین 11 ساعت و 13 ساعت PST . اندازه گیری های گردیان کانوپی بین ساعت 8 و ساعت 16 PST با تناوب بین اکوسل انجام شد . ساختار کانوپی و روشتایی محیط : سطوح برگ از اندازه گیری های طول برگ و عرض با استفاده از روابط آکومتریک توسعه یافته از زیر مجموعه برگ های مشابه محاسبه شد . سطوح برگی همه برگ ها روی 6 برگ بطور تصادفی انتخاب شد . در هر محفظه هر هفته در زمان اندازه گـیری هـای فتوسنـتزی اندازه گیری شدند گیاهان برای محاسبه شاخص سطح برگ برای کل کانوپی به کار افتند . برای گیـاهان شیب کانوپی سطح برگ و ارتفـاع بـرگ در نقـطه میانی تیغه برای هر برگ بکار رفته برای اندازه گیری های فنوسنتیک اندازه گیری شد .همچنین در این زمان ، PFD در 6 ارتفاع ( 15-30-45-60-75-90cm) و شش موقعیت تصادفی در درون مرکز هر کانوپی اندازه گیـری شـد . بـرگ هـا روی گوشـه جنوبی هر کانوپی توسط سایر برگ ها در سایه نبودند PFD هایی که دریافت کردند مشابه آنهایی بودند کـه در بـالای کـانـوپی بودند ( به جز پایین ترین موقعیت برگ در برگی که خیلی کوچکتر بوده و متعاقبا در بعضی موارد قسمت در سایه جزئی ) ترکیب برگ : برای اندازه گیری های شیب کانوپی ، نمـونه هـای بـرگ ، روزانه به تبع ازتکمیل اندازه گیری فتوسنتز جمـع آوری شـدند تا جـایی که امکـان داشت ، این نمونه های برگی از همان نواحی برگی که برای اندازه گیری تبادل گازی استفاده شدند جمع شـدند سینک های برگی کوچک (cm 33/ ) در سراسر روز 6 بار جمع آوری شدندhper-down) 6/ و hPost down 8/ و عصر h : 12 قبل از غروب آفتاب h 16 بعد از غروب آفتاب h : 20 و h 23 ) بلافاصله در نیتروژن ْ80- در نیتروژن مایـع منـجـمد شدند) و تـا زمـانی کـه آنها توسط تکنیک (1983 ) × Hendrex بـرای کـربـوهـیـدرات تجـزیه شدنـد و انبار شدند . صفحات بزرگـتر برگ (2cm 3/3)در بعـد از ظـهر در نیــتروژن مــایــع در c ْ80 - تــا زمــانیــکه آنـها آنالـیز شـدند انبـار شدند برای محل های فعال Rubisco کل تـوسـط تکنیک CABP ( 1984 000و Evans) صفحات کوچک اضافه با همان زمانی که نمونه های Rubisco در c ْ60 بـه مـدت 48 سـاعت ، خشـک شـدنـد و بـرای تعیـین جرم خشک بـرگ تـوزیـن شـدنـد . ایـن نمـونـه هـا بعـدا بـرای انـدازه گـیری کـل محتـوای نیـتروژن بـرگ انتخاب شدند ( مدل 2400 CHN آنالیز کننده و . . . ) آنالیزهای آماری : نتایج با استفاده از جدول تجزیه واریانس و رگرسیون خطی با نرم افزار کامپیوتری Statviwe (SAS . . . ) تجزیه شدند اندازه گیری های چندین برگ در چندین ارتفاع مختلف در همـان گیـاه یا انـدازه گیری های همان برگ یا گیاه چندین با به عنوان اندازه گیری های مکرر ، تیمار شدند . نتایج : Co2 بالا میـزان فنوسنـتیک در هر واحد سطح در PDF بالا برای برگ های بالای کانوپی تقریبا در 50 کل توسعه کانوپی افزایش داد . ( شکل a 1) با وجود این هنگامی که هـر دو برگ های شد یافته Co2 پایین و بالا در همان Co2 اندازه گیری شدند . اختلافات معنی داری در ظرفیت های فنوسنتیک در واحد سطح برگ وجود نداشت هم چنین . Co2 بالا هیچ تأثیر مشخصی روی سطح بـرگ کـامل در کانوپی نداشت (Fig1-b ) افزایش معنی داری ( 001/0 p <) در PFD بالای مـیزان هـای فـنوسنــتیک در بالای کـانـوپی های هم ppm360 و هم ppm 700 بعد از خاتمه کانوپی نـداشـت ( در یک LAI در حدود 2 ( Fig1-a ) ) با وجـود ایـن ظرفیت های فنوسنتیک برگ های سایه دار قدیمی کاهش یافت . ( Fig2a,b ) این تنزل برای برگ های درسایه روی گیاهان در مرکزکانوپی ( Fig2.a )نسـبت به آنهـایی که در گـوشه جنوبی هستند که همه شان نور آفتاب کامل را دریافت کردند سریع تر رخ داد (Fig2.b )( در موقعیت مشـخص برگ رابطه متقابل ارتفاع – تعداد برگ گوشه 001/ < P) همچنین Co2 بالا به نظر می رسد که میزان تـنـزل در ظـرفیت فنوسنتیک را با افزایش سن برگ افزایش می دهد . ( اثر متقابل تعداد برگ / Co2 065/= P)این اثر Co2 هم برای برگهـایی که در مـرکـز کانوپی هستند و هم برای آنهایی که در گوشه جنوبی کانوپی هستند مشاهده شد و اثر معنی داری با موقعیت گوشه / مرکز نداشتند در شکل (dوc2) ظرفیت های فنوسنـتیک به عنوان درصدی از فنوسنـتیک واقـعی از آنجـایی کـه ظـرفـیت های فنوسنتیک وقتی که برگ های جوان فوقانی به تبع از اتمام کانوپی افزایش یافتند فرق می کند ( Fig1a ) . با افزایش عمق در کانوپی و هم چنـین سـن بـرگ ، ظرفیت فنوسنتیک ابتدادر حدود 10% افزایش یافت برای برگ های روی گوشه جنوبی کانوپی این تنزل تنها در برگ های قدیمی رخ داد . سـطـوح پروتئـین Rubisco به طـریقـه مشابه ظرفیت فنوسنتیک در آنچه که هیچ اثر Co2 در بالای کانوپی ها وجود نداشت واکنش نشان دادند . امـا محـتوای Rubisco توسـط Co2 بـالا در سـطوح پایین کـانـوپـی هـا کاهـش یافت ( Fig2ef ) با وجود این محتوای Rubisco و ظرفیت های فنوسنتیک به کلیمتناسب نبـودند . محـتوای Rubisco به تناسب بیشتر توسط Co2 بالا نسبت به ظرفیت فنوسنتیک کاهش یافت. بعلاوه افزایش زیادی در محتوای Rubisco از بالای کانوپی تا وسط کانوپی بدون تغییرات زیادی در ظرفیت فنوسنـتیک وجود داشت . کاهـش در ظـرفـیت فنوسنـتیک و محتوای Rubisco متوسط کاهش در محتوای نیـتروژن بـرگ ، هـمراهی شـدند (Fig2,g,h ) صفحه بعد 5 ( 360 Aبخوبی وابسته بود با میزان نیتروژن برگ 001/ < P 73/= 2r و 32/ + XN1901 ) و این رابطه توسط تیمار Co2 تحت تأثیر واقع نشده است . برخـی از این تغـییرات در ظـرفیت فنوسنـتیک و محتوای Rubisco ممکن است از تغییرات در PFD مشتق شده باشد . PFD به سرعت کاهش یافت و با افزایـش عمـق کـانوپی و این کاهش خیلی سریع بود در کانوپی Co2 بالا (Fig3a ) با وجود این هیچ اختلافی در PFD قسمت پایین کانوپی ها وجود نداشت . از این روسطح برگ بیشتری در بخش فوقانی کانوپی Co2 بالا در مقایسه با کانوپی Co2 کاهش یافته ،وجـود داشـت ، امـا کل شاخص سطح برگ در بخش پروتئین های بالاتر در بخش فوقانی کانوپی Co2 بالا استوار است . اما با PFDهای مشابه در ته کانوپی (Fig3a ) . از انجایی که عادت دادن تجمع فتوسنتیک به Co2 بالا پیشنهاد شد که پاسخی برای افزایش غلظت کربوهیدارت در غلظت های کربوهیدرات برگ اندازه گیری شده باشد . نتایج فقط برای 3 موقعیت برگ ارائه شدند که درمرکز کانوپی که مسیرهایی که در سری کامـل داده هـا دیده می شوند را شرح می دهند . به لحاظ پیچیدگی واکنش های مشاهده شده و قدرت محدود شده طـرح اندازه گیری های تکرار شده هیچ اثر معنی داری (Co2 ) اصلی وجود نداشت . با وجود این چندین مسـیر آشـکار هسـتند . به نظـر می رسـد کـه کربوهیدرات ها توسط Co2 بالا در نیمروز ( ظهر ) دریرگ هایی که در بالا و گوشه جنوبی کانوپی ها یعـنی برگ هـای آفـتابگـیر افزایش بافتند . ( شکل 4 به مقیاس های مختلف برای پلات های نشاسته توجه نمائید ) محتوی گلوگز نیز توسط Co2 بالا برای برگ های قدیمی نزدیک ته کانوپی افزایش یافت . ( برگ 9 ) با وجـود این تأثـیر کمی روی برگ های در سطوح میانی کانوپی وجود داشت ( برگ 15 ) . محتوای فروکتوز برگ بطور عمده با محتوای گلوگز متنـاسـب بـود ( اما میانگین 34% پایین تر ، نشان داده نشده اند ) برخلاف گلوگز و فروکتوز ، ساکاروز برگ ومحتوای نشـاسـته عمدتا کاهش یافتند . با افزایش عمق در کانوپی Co2 این تنزل در کانوپی Co2 بالا سریع تر بود . در نتیجه ساکاروز و محتوای نشاسته که واقعا برای برگ های Co2 بالا نسبت به Co2 حد پایین در نزدیکی ته کانوپی ( Fig4) پاییـن تـر بود . حتی برای برگ های بخش فوقانی کانوپی تقریبا ذخایر انبار شده به طور کلی طی شب مصرف شد که منتج به افزایش و کاهش محتوای نشاسته پایین برای همه برگ های در Co2 هم بالا و پایین در صبح زود می شود به نظر می رسد که PFD در کانوپی بخشی از تغییرات در محتوای کربوهیدرات برگ راتوضیح دهد اما این روابط بسته به کربوهیدرات اندازه گیری شده تغییرکردند . محتوای گلوگز برگ بطور معنی دار (05/0 < P ) با PFD در هر دو حـالت محـدود و حد بالایی Co2 افزایش یافت (Figb4) . از آنجایی که این روابط بوسیله Co2 متـأثیر نمی شـوند ، غلـظت گـاز در پایـین در برگ های وسطی کانوپی در Co2 بالا به نظر می رسد که نتیـجه PFD هـای کـم در کانـوپـی Co2 بالا باشد (Fig3a ) .غلظت نشاسته همچنین بخوبی (01/0 < P ) با PFD همبسـتگی داشـت امـا ایـن بر خـلاف سـاکـاروز ، محتوای نشاسته در Co2 پایین که برای PFD داده شد بالاتر بود (Fig5c) . ظـرفیـت هـای فنـوسنـتیک و محتـوای Rubiscoبـه صـورت معـنی داری با هـیچ کـدام از محتوای کربوهیدرات های انفردای همبستگی نداشت . با وجود این ، همبستگی قوی ( 01/0 < P) بین میزان قندهای هگزوز ( گلوگز + فروکتوز ) با ساکارز میزان فنوسنتیک ها که در 360 Co2 PPmانـدازه گـیری شـده است ، وجو دارد . این روابط به طور معنی داری بین تیمارهای Co2 پایـین بـرگ هـا در مرکز یا روی گوشه کانوپی فرق نمی کند . بحث : عـادت دادن فنوسنتیک به Co2 بالا در کانوپی آفتابگردان تنها در برگ های مسن مشاهده گردید . ظرفیت هـای فنوسنـتیک برگ هـای قدیمی در کانوپی Co2 بالا ، 40% نسبت به آنهایی که برگ هایی با سن مشابه در کانوپی Co2 پایین داشتند ، پایین تر بود . اما ظرفیت فنوسنتیک برگ هـای جـوان در قسـمت فـوقـانی کـانـوپی توسـط Co2 پایین تر تأثیر نپـذیرفته است . نتـایج مشابهی برای کانوپی های گـندم گـزارش شـده اند . ( 1995 . . .Nie ) این نتایج در معــرض قــرار دادن بـرای هـر دو کـانــوپی Co2 بالا و پاییــن ، ارائه بـرگ هـای قـدیمــی در آفتاب کامل در گوشه جنوبی کانوپی که ظرفیت های بالای فنوسنتیک را برای زمان طولانی تر در مقایسه با برگ های با سن مشابه درمرکز کانوپی حفظ کرد . با وجود این تعدیل ظـرفیت فنوسنـتیک در Co2 بالا بـرای توسـعه مشـابه با افزایش سن برگ بدون توجه به اینکه PFD به کدام برگ تعلق بوده است ، رخ داد . متعاقبا این نتـایـج بـرای کـانـوپی گیـاه با آنهائیکه برای گیاهان ایزوله هستند ، سازگار است . (1990 )Beogerd eta گـزارش داده شـده است که Co2 بالا حصول سریع ظرفیت های فنوسنتیک پایین تر برگ در برگ های گوجه فرنگی ، شده است .اما هـم چنیـن منـتج به تسـریع بیشـتر ظرفیـت هـای فنـوسنـتیک کمـتر بـا سـن بـرگ شـده است . ( 1994 . . . Xu) هـم چنین گزارش شده است که تجمع فنوسنتیک به Co2 بالا در برگ های سویای پیر اما نه در جوان ها رخ داده است . با وجود این آن ها یک واکنش متضاد برای بیشـتر بـرگ هـای جوان پشت به برگ هـای پیر نخود فرنگی گزارش کردند . یعنی ، این داده ها پیشنهاد می کنند که تغییرات در ظرفیت فنوسنـتیک ممـکن اسـت هـم در پاسـخ به Co2 بالا و هم سن بزرگ با تغییرات متابولیسم قند برگ مرتبط باشد . اگر چه ظرفیت های فنوسنـتیک با هیچ کدام از غلظت های قندهای مضر همبستگی نداشتند ، ظرفیت فنوسنتیک با نسبت قندهای هگزوز به ساکاروز همبستگی خوبی دارد . و یک رابطه سـاده بـرای کـل تیمار با شرایط سن برگ بدست آمد . تغییرات در نسبت هگزوز به ساکـاروز ممـکن است از تغییرات در فعالیت اسید انورتاز نتیجه شود ، چرا که در سایر مطالعات دریافته شده است که ممکن است با هم همبسـتگی داشـته باشـند . با وجود این همچنین امکان دادرد که تغییرات در میزان تولیدات و میزان مصرف ساکاروز و هگزوز که با ظرفیت اسید انورتاز پـایدار اثر متقابل داشته باشد که منجر به نسبت های متغیر هگزوز/ ساکاروز می شود . در حالت مشابه چرخه بیهوده ساکـاروز از طریق انورتاز پیشنهاد شده است که مشابه تعدیل فنوسنتیک تحت Co2 بالا ( 1998 . . . Moare) و شرایط محدود شده مخزن ، مشارکت نماید ( گلدشمیت 1992 )هیدرولیز افزایش یافـته ســاکـاروز تـوسـط اسـیدانـورتـاز سوبستراهای هگزوز افزایش یافته را برای هگزوکنیاز که نقشی را در منع قند ژن های فنوسنتیک بازی می کند ، فراهم خواهد کرد ( 1994 . . . Jorg) . از آنجائیکه ظرفیت های فنوسنتیک برای زمان طولانی تر در برگ هـای در معـرض نـور آفـتاب کـامل روی گـوشه جـنوبی کانـوپی نسـبت به برگ هـای در سـایة مرکز کانوپی ذکر شده اند ، همچنین PFD به نظرمی رسد که فاکتوری در کنترل فنوسنتیک با سن برگ باشد . مباحث مشابه در زمینه مطالعات درتاک های که خود سایه ای حذف و برطـرف شـده اسـت انجـام گرفـته است ( 1996 Hi******************aka) . مکانیسم این پاسخ به کلی واضح نیست . اما ممـکن است آن تاثـیر مستقـیم PFD روی نسخه برداری نتیجه شود (1997Kloppstech) پیشنهاد می شود کـه ایـن کاهـش در ظرفیت فنوسنتیک با کاهش PFD در کانوپی که اثرات فنوسنتیک کل کانوپی را تا زمانیکه نیتروژن می تـواند از برگ های در سایه به برگ هایی در بخش فوقانی کانوپی مجددا اختصاص یابد که در آنجا PFD ها و میزان فنـوسنتیک پتانسیل بالاتر است . شیب تندتر در محتوای نیتروژن برگ در مرکز کانوپی به جای آنکه روی گوشه جنوبی باشـد یافـته شد . و Co2 بالا بوسیله کاهش محتوای نیتروژن برگ های پایین تر را فراهم آورد . با وجود این تا زمانی که این اثر Co2 توسط افزایش در محـتوای نیتروژن ، با ظرفیت های فنوسنتیک بـرگ هـای بـالاتر همراهی نشود روشن نیست که آیا سود خالص ( فایـده خـالـص ) برای گیـاهان وجود دارد یا نه . پیش بینی های تئوریکی پیشنهاد می کنند که Co2 بالا در واقع نباید الگوی مطلوب توزیع نیتروژن را به درون کانوپی تغییر دهد ( 1998 Hi******************aka) متناوبا نیتروژن ذخیره شده توسطتعدیل ظرفیت فنوسنتیک ممکن است به ریشه ها اختصاص یابد . اختلافات غیر معنی داری در LAI بیـن کانـوپی هـای آفـتابـگردان رشد یافته در Co2 متفاوت در این مطالعات یافت شده است . این در تضاد با پیشبینی های برخی مؤلفین اسـت کـه بیـان می کنند که LAI برای کانوپی های Co2 بالا افزایش خواهد یافت ، چرا که نقطه موازنه نوری برای فنوسـنتز را کـاهش می دهد و از این رو تولید برگ حفظ در برگ های پایین تر در کانـوپـی را تحریک خواهد کرد ( 1983 . . . Pearcy) . با وجود این با نتایج واقعی مـطـالعات دیـگر تطـابق ندارد . Co2 بالامنـتج به LAI افزایش یافته برای کانوپیهای چـــاودار علـــوفـه ای بــا دوام می شـــود ( 1988 Wijet) . ســـویـا ( 1998 . . . Campbell) و بـــرنــج ( 1991 . . . Rawland) اما هیچتأثیری روی یک اکوسیستم جنگلی مصنوعی ( 1992 . . . Karner) پایداری برنج ( 1996 Zika) و پایداری AbatilonوAmbrosia ( 1996Hirose ) . نداشت . پیش بینی می شود که Co2 بالا LAI را افزایش خواهد داد به خاطر کاهش در نقطه موازنه نوری بسته به فرضـیه ای که Co2 بالا منـتج به تولـید برگ بـزرگـتر / بیشتر و یا القای طولانی تر برگ هایی که در کانوپی عمیق هستند ، می شود . از آنجائی که از واریته های آفتـابگـردان در این مطـالعه استـفاده شدند . شاخه های فرعی تولید نکردند و هیچ مرگ برگی طی دوره این آزمـایـش وجود نداشت . ممـکن است هیچ گزینه ای یاامکانی برای این مکانیسم برای عمل کردن در این آزمایش وجود نداشته باشد . یک فرضیه متناوب توسط ( 1996 Hirose) ارائه شـده اسـت که آنهـا دریافتـند که LAI قویا با نیتروژن بالای زمین همبستگی داشت و پیشنهاد کردند که Co2 بالا تنها LAI را هنـگامیکه جـذب نیـــتروژن اضـــافی ممــکن بود افزایش خواهد داد . نتایج مشابه توسط ( 1993 Zika) برای برنج ارائه شده است . جذب نیتروژن کـل در آفتـابگـردان ها در این مطالعه مشابه و نظیر کانوپی های Co2 کاهش یافته و افزایش یافته هســتند . داده هـا نشـان داده انـد ، از آنجایی که هیچ گونه کود اضافی افزودنی در این آزمایش فراهم نشده است این امکان وجود دارد که کمیت نیتروژن خاک تولید سطح برگ را محدود کند . کاهـش در PFD در سطوح میانی کانوپی آفتابگردان Co2 بالا از افزایش در سطح برگ حاصل نشد اما در عوض ازتغـییرات در توزیـع سطوح برگ حاصل شد . سطوح برگ بیشتری د ر بخش فوقانی کانوپی Co2 بالا نسبت به کانوپی پایین بود . روندهــای مشــابه می توانـند در داده های مطـالعات دیگر کانوپی ، دیده شوند ( 1997 . . . Wayne) PFD هـای مشـابهی برای کانوپی های گیاهجهای تیمار شده با Co2 بالا و پایین در تمامی سطوح میانی در بالاتر که در آنجا PFD در کانوپی Co2 بالا کاهش یافت یافته اند ( 1996 Hieoseو همکاران ) دریافتند که توزیع سطوح برگ یک کانوپی گاوپنبه به طرف بخش فوقانی کج شده است ، اما اختلاف معـنی داری در کل سطح برگ با نفوذ نور به پایین کانوپی وجود نداشت . پیشنهاد شده است که تغییرات در توزیع سطح برگ در نتیجه تحـریک Co2 توسـعه ســـطح برگ نهــــایی بـــرای بــرگ هـای درســایه می باشــد در چنین تحقیق دریافـته شـد کـه Co2 بالا مقـدار توسـعه برگ را افزایش می دهد . ( 1989 . . . Cure) با وجود این اغلب محققین هیچ تأثیری از Co2 بالا را روی اندازه نهایی برگ گزارش نکرده اند ( Leadley. . . ) در آزمایش حاضر آشکار شد که یک اندازه ماکزیمـم برگ وجـود دارد که امـکانا توسـط ژنتـیک تعیین شده است که هنگامی که برگ های Co2 پایین در سـایه واقـع شـدند ، بدست نیامد . Co2 بالا ممـکن است کربوهیدرات اضافی را فراهم کرده است که برای این برگ ها برای رسیدن به اندازه کامل آنها لازم است . این اختلاف در اندازه برگ برای برگ هـای واقـع در پایـین کانوپی که به توسعه کامل قبل از خاتمه کانوپی رسیدند ، مشاهده نشد . تصور عمومی اندازه برگ مـاکزیمـم توسط نتایج (1989 Allen) و همکاران حمایت شده است که کاهش اساسی را در اندازه برگ هنگامی که در Co2 نیمه کاهش یافتند رشد یافتند ، گزارش نمود ، اما افزایش کمی در اندازه برگ برای گیاهان رشد یافته در Co2 بالا را گـزارش نمود . بطور جالب توجه اثر مشابه برای گیاهچه درخت که در رقابت رشد کرده اند گـزارش کـرده اند . بعـنوان مثال Co2 بالا اندازه انواع کوچکتر نسبت به انواع بزرگتر را بیشتر افزایش می دهد . که در کاهـش در اندازه در داخل جمعیت نتیجه می شود . (1997 ... Wayne) . آنها پیشنهاد کردند که Co2 بالا در تحریک رشد بیشـتر انواع کوچکتر نتیجه می شود ، چرا که آنها بیشتر در سایه بوده اند و از این رو کربن محدودی دارند . اختلافات در PFDبداخل کانوپی به نظر می رسد که مقداری برای برخی نتایج کربوهـیدرات غـیر منتظره باشند Co2 بالا بطور کلی محتوای ساکاروز و نشاسته برگ را افزایش می دهند ( 1992 . . . Long) با وجود این محتوای ساکاروز و نشاسته واقعا در بسـیاری از برگهای پیر در سـایه در کـانوپی بالا در مقایسه با کانوپی Co2 پایین ، پایین تر بود . این اختلافات به نظر می رسد که نتیجه PFDهــای پایـین تر در سطوح میانی ، کانوپی Co2 بالا باشند محتوای ساکاروز با PFDو از این رو به جـرأت می تـوان گفت با میزان فنوسنتیک برگ ها همبستگی دارد همبستگی مشابه بین غلظت های سـاکاروز و میـزان صدور فنوسنتیک در مورد سویا گزارش شــده اسـت ( 1974 . . . Thorne) گوجه فرنگی ( 1976 - He) چغندر قند گـزارش شـده اند به علاوه (19980 . . . Carodzinskio) 21 گـونه را اندازه گیری کردند و یک محتوای نشـاسته تابـعی از هم PFDو هم غلظت Co2 بود . تأثیر روی محتوای نشاسته ممکن است نتیجه میزان کم تنفـس نوری در برگ های در معرض Co2 بالا قرار گرفته باشد . Morinو همکاران 1992 هنگام کار با شبدر دریافتـند که تجــمع نشاسته هنگامیکه فتوسنتز توسط Co2 افزایش یافت ، افزایش می یابد ، اما نه هنگامی که فتوسنتز به مقـدار مشابهی با افـزایش در نور ، افزایش یافت . اختلاف بین تیمارهای Co2 به سادگی تأثیر سطح برگ کل افزایش یافته نیست . چرا که شاخص LAI تنها 11% بالاتر از کانوپی Co2 بالا افزایـش یافـته بود . در برداشت نهایی LAI بطـور معـنی داری در هر نقطه ای طی توسـعه کانوپی ( Fig1b ) متفاوت نبود . اختلاف در شماره برگ ها در گیاه نیزکـوچک بـود . تنها 18% بیشـتر برگ هـا درکانـوپی Co2 بالا با وجود این اختلاف اساسی در توزیع سطح برگ داشت که برای محیط روشن درون کانوپی عواقبی داشت . برگ های که در معرض نور آفـتاب کامـل در گوشه کانوپی قرار گرفته بودند به سطح برگ مشابهی در محفظه های که حد بالا و پایین کاهش یا افزایش یافته بود . رسیدند (Fig 3c )با وجـود این برگ های Co2 بالا زودتر به آن حد ماکزیمم رسـیدند ( توجه کنید که 40-30% سطح برگ بالاتر که برای دو برگ اندازه گیری شده در کانوپی Co2 بالا ( شکل C3 ) برای موقعیت های در مقـایسه در مرکز کانوپی روی گیاهان Co2 کاهش یافته به همان سطح برگ ماکزیمم نرسیدند ، مـانند برگ های آفتابگیر در گوشه کانوپی . ( مقایسه کنید اشکال C و b3) که برگ های در سایه Co2 بالا به هـمان سطح برگ همانند برگ های آفتاب گیر رسیدند در حالیکه رابطه متقابل گوشه / مرکز معنی دار 05/0 < P بود . در خاتمه مؤلفین نتیجه گیری کـردند که ، محـتوای نشـاسته افـزایش یافـته در Co2 بالا ، نتیجه تنفس نوری کاهش یافته بود و متعاقبا ، نتیجه کاهش در تولید دوبارة فسفات در کلـروپلاست نسبت به محدودیت در مصرف کربوهیدرات توسط بقسة گیاهان ، بود . همچـنین تجــمع نشـاسـته در برگ های در معرض اکسیژن (Co2 ) کم ، که تنـفس نـوری را کـاهش می دهد ، اثر این نتیجه گیری نهایی را حمایت می کند ( 1984، Modore , Grodzinski )

انواع پوشش های گلخانه تا قبل از سال 1950 فقط گلخانه های شیشه ای وجود داشت امروزه این گلخانه هاپرهزینه ترین نوع گلخانه محسوب می گردد .چون مصرف سوخت در این گلخانه ها بالاست ، نیاز به اسکلت های محکم دارند . بسته به پهنای گلخانه از اسکلتهای مختلفی می توان برای بنای آن استفاده نمود . در پهنای کمتر از 6 متر اسکلت چوبی بدون نیاز به ستونهای میانی قابل استفاده است . برای گلخانه هایی با پهنای تا حدود 12 متر اسکلت لوله ای بدون نیاز به ستون های عمودی وسط قابل کاربرد هستند ولی بایستی برای استحکام به قاب پنجره ها متصل شوند . پوششهای پلاستیكی پوششهای پلاستیکی می تواند از جنس پلی استر ، پلیوینل کلراید (P.V.C) پلی وینل فلوراید(P.V.F) باشد . از مزایای این پوششها عدم نیاز به اسکلتهای سنگین وکاهش هزینه گرم کردن تا حدود 40% نسبت به گلخانه های شیشه ای یک لایه است . امروزه گلخانه های پلاستیکی درصد بالایی از گلخانه های دنیا را به خود اختصاص می دهند . ولی در اروپای شرقی محبوبیت چندانی ندارد .عیب پوششهای پلاستیکی دوام کم آنهاست چرا که اشعه ماورای بنفش خورشید باعث شکنندگی و تیرگی پلاستیک می شود . اغلب پوششهای پلاستیکی از نوع پلیاتیلن بوده که معمولاً به ماده مفاوم کننده در مقابل UV( اشعه ماورای بنفش ) آمیخته شده اند که در این صورت طول عمر آنها تا حدود 3 سال قابل افزایش است . همچنین عیب دیگر این پوششها این است که در زمستان اگر هوای گلخانه سردتر بوده و با برخورد هوای مرطوب داخل گلخانه قطرات بخار آب بر روی آنها تشکژل می گردد که با پیوستن به هم بزرگ شده و با چکیدن قطرات بر سطح برگها باعث بالا رفتن رطوبت سطح برگ و ایجاد بیماری های قارچی می گردند و از طرفی با ریزش قطرات بر کف گلخانه ها باعث افزایش رطوبت بسترخاکها و کاهش میزان اکسیژن خاک می شوند . که تداوم این امر می تواند منجر به کاهش جذب عناصر غذایی و کاهش رشد عمومی گیاه شود . راه حل این مشکل استفاده از اسپری محلول مواد شوینده در آب است که بر روی سطح داخلی پوشش می پاشند که البته این مواد خیلی زود پاک می شوند . حسن این کار جلوگیری از بزرگ شدن قطرات است . امروزه در کشورهای پیشرفته پلی اتیلن و سایر پوششهای پلاستیک را به مواد نگهدارنده نور مادون قرمز (IR) آمیخته می کنند که تلفات دمای گلخانه را در شب 15 تا 25 درصد کاهش می دهند . PVF نیز یکنوع پوشش پلاستیکی جدید است که تا ده سال دوام داشته و واکنش آن نسبت به نور و قیمت آن تقریباً معادل شیشه است . پوششهای دوبل پلاستیکی نیز کاهش هزینه سوخت تا یک سوم نقش موثری دارند . انجام پوششهای دولایه در اسکلت های سوله ای که ستون کمتری دارند راحت تر است . فاصله بین دولایه پایینی از 10-25/1 سانتی متر کمتر یا بیشتر نباشد.گلخانه های نیمه استوانه ای برای پوششهای دولایه ای مناسب می باشند .میزان کشیدگی پلاستیک بسیار مهم است . هنگامی که در یک روز سرد نصب شود می بایست آن را محکم کشید و در روز گرم کمتر کشیده شود با در هوای سرد منقبض و پاره نگردد . امروزه اکثر گلخانه های جدید در آمریکا چه به صورت دایم و یا موقت با پوششهای پلاستیکی ساخته می شوند